Jesień a kleszcze – czy naprawdę jest się czego bać?
Aktualizacja wpisu: 23 października, 2025
Kiedy kończy się lato, wielu opiekunów zwierząt odetchnie z ulgą. Wydaje się, że wraz z chłodniejszą pogodą kleszcze znikają i nie zagrażają już psom czy kotom. Niestety, to tylko mit. Jesień to czas, kiedy te pasożyty wciąż są bardzo aktywne, a ryzyko ukąszenia pozostaje wysokie. Warto wiedzieć, jak chronić pupila i dlaczego nie można rezygnować z zabezpieczenia w tym okresie.
Jesień to czas, kiedy te pasożyty wciąż są bardzo aktywne, a ryzyko ukąszenia pozostaje wysokie. Warto wiedzieć, jak chronić pupila i dlaczego nie można rezygnować z zabezpieczenia w tym okresie. Jesienna aktywność kleszczy wynika z ich cyklu biologicznego i fizjologicznych wymagań środowiskowych. Te warunki sprzyjają tzw. questing behaviour, czyli charakterystycznemu zachowaniu polegającemu na czatowaniu w roślinności i oczekiwaniu na żywiciela. Jesienią, przy częstszych opadach i umiarkowanych temperaturach, pasożyty mają ułatwione przetrwanie i skuteczniejsze możliwości żerowania.
Czy kleszcze są aktywne jesienią?
Tak. Kleszcze najlepiej czują się w wilgotnym i umiarkowanie ciepłym środowisku. Jesień z deszczami i temperaturą w granicach 5–15°C to dla nich idealne warunki. Pasożyty te najczęściej spotkasz w wysokiej trawie, krzewach czy w zaroślach, czyli w miejscach, gdzie pies chętnie zagląda podczas spacerów.
Dlaczego jesienne ukąszenia kleszczy są groźne?
Ukąszenie kleszcza nie zawsze kończy się tylko podrażnieniem skóry. Jesienią kleszcze wciąż są aktywne i mogą być realnym zagrożeniem. Choć większość osób kojarzy je głównie z latem, niektóre gatunki, jak kleszcz czarnonogi, pozostają groźne także przy niższych temperaturach. Dlatego w chłodniejszych miesiącach nadal warto zachować ostrożność i stosować odpowiednie zabezpieczenia. Pasożyty te mogą przenosić poważne choroby odkleszczowe, takie jak:
- babeszjoza – choroba krwi szczególnie niebezpieczna dla psów,
- borelioza – może dotyczyć zarówno ludzi, jak i zwierząt,
- anaplazmoza – osłabia układ odpornościowy i prowadzi do gorączki oraz osłabienia.
Objawy mogą pojawić się nawet kilka tygodni po ukąszeniu. Dlatego każdą zmianę zachowania pupila, apatię czy brak apetytu warto skonsultować z weterynarzem.
Jak chronić psa i kota przed kleszczami jesienią?
Nie wolno rezygnować z ochrony tylko dlatego, że skończyły się upalne dni. Skuteczne metody to:
- stosowanie preparatów przeciwkleszczowych (krople, tabletki, obroże),
- dokładne sprawdzanie sierści po każdym spacerze,
- unikanie miejsc, gdzie ryzyko występowania kleszczy jest największe (wysoka trawa, zarośla).
Warto też pamiętać, że kot wychodzący jest tak samo narażony na kleszcze, jak pies.
Zrozumienie aktywności jesiennych kleszczy
Jesienią aktywność kleszczy wcale nie spada tak gwałtownie, jak mogłoby się wydawać. Wynika to z ich biologii i cyklu życiowego. Kleszcze najlepiej funkcjonują w środowisku wilgotnym, przy temperaturze od 5 do 20°C. To właśnie wtedy są najbardziej aktywne, bo chłód nie przeszkadza im w poszukiwaniu żywiciela, a deszczowa pogoda utrzymuje odpowiedni poziom wilgoci w ściółce i trawie. W Polsce najczęściej spotykane są kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) i kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus). Oba gatunki wchodzą w fazę intensywnego żerowania jesienią, aby zgromadzić energię potrzebną do zimowania.
Warto pamiętać, że kleszcze nie znikają całkowicie nawet zimą – w cieplejsze dni, gdy temperatura podnosi się powyżej 4–5°C, potrafią ponownie stać się aktywne. Dlatego zagrożenie nie kończy się wraz z ostatnimi upałami. Zrozumienie ich cyklu życiowego ma ogromne znaczenie dla właścicieli psów i kotów, ponieważ świadoma profilaktyka – stosowanie preparatów, dokładne oględziny sierści, unikanie wysokich traw – pozwala realnie zmniejszyć ryzyko chorób odkleszczowych.
Czy zimą kleszcze znikają całkowicie?
Nie do końca. Choć mróz ogranicza ich aktywność, w łagodniejsze zimy pasożyty potrafią przetrwać i uaktywnić się w cieplejsze dni. Dlatego lekarze weterynarii coraz częściej zalecają całoroczną ochronę zwierząt. Ich liczebność, coraz częstsze łagodne warunki klimatyczne sprawiają, że kleszcze potrafią przetrwać zimowanie i ponownie uaktywniać się w cieplejsze dni nawet w styczniu czy lutym. To zjawisko zostało udokumentowane w badaniach ekologicznych prowadzonych w Niemczech i Polsce, gdzie stwierdzono występowanie kleszczy na żywicielach w okresach bezśnieżnych przy temperaturze około 5°C.
Podsumowanie – czy trzeba bać się kleszczy jesienią?
Tak, ale nie wpadajmy w panikę. Kleszcze wciąż są aktywne i mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia Twojego pupila. Najlepszym rozwiązaniem jest systematyczna ochrona, regularne sprawdzanie sierści i szybka reakcja, jeśli zauważysz niepokojące objawy. Dzięki temu jesienne spacery mogą być bezpieczne i przyjemne zarówno dla Ciebie, jak i Twojego zwierzaka.
