Kot ćwierka na widok ptaków? Ten dziwny dźwięk nie pojawia się przypadkiem

Naukowcy nadal jednak nie rozstrzygnęli, czy oznacza głównie ekscytację, frustrację, czy próbę naśladowania ofiary.

Zobacz także: Dlaczego koty dostają zoomies? Tajemnica kociej energii

Najprostsze wyjaśnienie jest takie, że ptak uruchamia w kocie zachowania związane z polowaniem. Zwierzę skupia wzrok na poruszającym się celu, kieruje uszy do przodu i napina ciało. Jednocześnie jego żuchwa zaczyna szybko drżeć, a z pyska wydobywają się krótkie, urywane dźwięki przypominające ćwierkanie, klikanie albo szczękanie zębami.

W literaturze naukowej zachowanie to jest określane jako chatter, czyli szczękanie lub klekotanie. Przegląd dotyczący komunikacji głosowej kotów opisuje je jako szybkie ruchy szczęki wykonywane w pobliżu potencjalnej ofiary. Sam odgłos bywa bezdźwięczny, ponieważ może powstawać głównie wskutek ruchu pyska, bez wyraźnej pracy strun głosowych.

Badaczka fonetyki Susanne Schötz przeanalizowała w 2013 roku 257 odgłosów wydawanych przez trzy koty obserwujące ptaki przez okno. Wyróżniła kilka rodzajów takich wokalizacji, między innymi ćwierkanie, szczękanie i dźwięki przypominające ptasie trele. Badanie pokazało, że koci "koncert" może być znacznie bardziej zróżnicowany, niż się wydaje. Nie wyjaśniło jednak, po co dokładnie kot wydaje te dźwięki.

Jedna z najczęściej przywoływanych teorii mówi o silnym pobudzeniu. Kot zauważa zdobycz, a jego układ nerwowy przygotowuje organizm do pościgu. Problem polega na tym, że pomiędzy drapieżnikiem a ptakiem znajduje się szyba. Kot może patrzeć, lecz nie jest w stanie rozpocząć właściwego polowania.

Dlatego ćwierkanie kota bywa interpretowane jako połączenie ekscytacji i frustracji. Nie musi to jednak oznaczać, że zwierzę cierpi albo że obserwowanie ptaków jest dla niego nieprzyjemne. Behawiorystka Mikel Delgado zwraca uwagę, że równie dobrze może to być wyraz samego podniecenia widokiem potencjalnej zdobyczy. Brakuje bezpośrednich badań, które pozwoliłyby jednoznacznie odczytać emocje kota w takim momencie.

Podobną reakcję mogą wywoływać nie tylko ptaki. Niektóre koty ćwierkają również na widok much, pająków, gryzoni, wiewiórek albo szybko przesuwającej się zabawki. Wspólnym elementem jest niewielki, poruszający się obiekt, który przypomina zdobycz.

Bardziej intrygująca teoria zakłada, że kot naśladuje odgłosy ofiary, aby ją zmylić lub zachęcić do zbliżenia się. Kocie ćwierkanie rzeczywiście może przypominać krótkie głosy wydawane przez niewielkie ptaki. Nie ma jednak dowodów, że domowe koty świadomie stosują taką strategię.

Zachowanie przypominające głosowe wabienie ofiary zaobserwowano natomiast u margaja, niewielkiego dzikiego kota żyjącego w Ameryce Środkowej i Południowej. Zwierzę imitowało głos młodej tamaryny, prawdopodobnie próbując przyciągnąć dorosłe małpy. Była to jednak pojedyncza obserwacja innego gatunku, dlatego nie można na jej podstawie stwierdzić, że kot domowy ćwierka z tego samego powodu.

Inne wyjaśnienie łączy szybkie ruchy żuchwy z końcową fazą polowania. Kot może odruchowo wykonywać ruch przypominający ugryzienie, którym drapieżnik unieruchamia zdobycz. Według tej teorii sam widok ptaka wyzwala część mechanizmu ruchowego używanego podczas chwytania ofiary.

Brzmi to przekonująco, ale również pozostaje hipotezą. Koty podczas rzeczywistego podchodzenia ofiary przeważnie zachowują ciszę, aby jej nie spłoszyć. Ćwierkanie jest natomiast najczęściej obserwowane wtedy, gdy zdobycz znajduje się poza zasięgiem, na przykład po drugiej stronie szyby.

Jeżeli kot ćwierka wyłącznie podczas obserwowania ptaków, owadów lub zabawki, zazwyczaj nie ma powodów do niepokoju. Nie trzeba go odganiać od okna ani karać za wydawanie dźwięków. Możliwość obserwowania otoczenia może stanowić dla kota ważną formę stymulacji, pod warunkiem że okno jest zabezpieczone i zwierzę nie może wypaść.

Po takiej obserwacji warto zaproponować kotu krótką zabawę w polowanie. Wędka, zabawka poruszająca się po podłodze albo mata węchowa pozwalają śledzić, ścigać i ostatecznie złapać "zdobycz". Wytyczne AAFP i ISFM wskazują, że możliwość zabawy oraz realizowania zachowań łowieckich należy do podstawowych potrzeb środowiskowych kota.

Widok potencjalnej ofiary niewątpliwie uruchamia w kocie mechanizm łowiecki. Dokładna funkcja samego dźwięku nadal pozostaje zagadką. Najprawdopodobniej spotykają się w nim silne pobudzenie, oczekiwanie na pościg i reakcja na zdobycz, której nie można dosięgnąć.

Źródła:

• Susanne Schötz, "A phonetic pilot study of chirp, chatter, tweet and tweedle in three domestic cats", 2013.
• Charlotte Tavernier i in., "Feline vocal communication", 2020, "Journal of Veterinary Science" – przegląd naukowy kociej komunikacji.
• AAFP/ISFM, "Feline Environmental Needs Guidelines", 2013.

Może Cię zainteresować: Kot będzie za tym szalał. Prosty gadżet, który poprawia nastrój i redukuje stres