Dlaczego kot budzi Cię o 4 rano? Naukowcy zbadali jego rytm dobowy

Badania naukowe pokazują, że na godziny aktywności kotów wpływają naturalne instynkty, warunki życia i codzienne przyzwyczajenia domowników.

Najważniejsze informacje:

• Koty są szczególnie aktywne o świcie i zmierzchu, co potwierdziło badanie opublikowane w 2022 roku.
• Włoscy naukowcy zaobserwowali, że koty pozostające w bliższym kontakcie z ludźmi były aktywniejsze w ciągu dnia.
• Poranne miauczenie może wiązać się z oczekiwaniem na jedzenie, ale nie zawsze oznacza głód.
• Regularne godziny karmienia i kontaktu z człowiekiem mogą wpływać na codzienny rytm aktywności zwierzęcia.
• Nagła zmiana godzin aktywności, zwłaszcza u starszego kota, może wymagać konsultacji z weterynarzem.

Dla człowieka czwarta rano to środek nocy. Dla kota może być to początek najbardziej interesującej części dnia. Zwierzęta te mają naturalną skłonność do zwiększonej aktywności o świcie i zmierzchu. Jest to związane z zachowaniami łowieckimi, które zachowały po swoich dzikich przodkach.

Domowy kot nie musi już polować, aby zdobyć pożywienie, ale jego instynkty nie zniknęły. Wczesnym rankiem może spacerować po mieszkaniu, obserwować otoczenie, bawić się lub szukać kontaktu z opiekunem.

W badaniu opublikowanym 15 września 2022 roku w czasopiśmie "Animals" naukowcy przez 21 dni analizowali aktywność 23 kotów. Piętnaście zwierząt przebywało w pomieszczeniu, a osiem na zewnętrznym wybiegu. W obu grupach odnotowano wzrost aktywności w okolicach świtu i zmierzchu.

Zaobserwowano również różnice między grupami. Koty przebywające na zewnątrz były bardziej aktywne nocą, natomiast zwierzęta żyjące w pomieszczeniu wykazywały bardziej regularny rytm aktywności związany z warunkami otoczenia.

Na codzienną aktywność kota wpływają zarówno naturalne instynkty, jak i środowisko, w którym żyje. Jedne zwierzęta zaczynają dzień bardzo wcześnie, podczas gdy inne dłużej odpoczywają i dostosowują się do zwyczajów domowników.

Wielu właścicieli zauważa, że ich koty doskonale wiedzą, kiedy nadchodzi pora karmienia, powrotu domowników z pracy czy wieczornego odpoczynku. Zwierzęta uczą się codziennych schematów i mogą dostosowywać do nich swoją aktywność.

W badaniu opublikowanym w 2013 roku w "Journal of Veterinary Behavior" naukowcy z Uniwersytetu w Mesynie obserwowali 10 dorosłych kotów żyjących w różnych warunkach. Część zwierząt spędzała więcej czasu w domu i miała bliższy kontakt z właścicielami. Pozostałe korzystały ze znacznie większej przestrzeni na zewnątrz.

Koty pozostające w bliższym kontakcie z ludźmi były aktywniejsze w ciągu dnia, a ich rytm aktywności wiązał się z obecnością domowników. Zwierzęta spędzające więcej czasu na zewnątrz wykazywały natomiast większą aktywność nocną.

Badanie sugeruje, że codzienne zwyczaje właścicieli mogą wpływać na rytm życia kota. Regularne godziny karmienia, zabawy i kontaktu z człowiekiem pomagają tworzyć przewidywalny plan dnia.

Wyniki dotyczą jednak niewielkiej grupy zwierząt. Nie wszystkie koty muszą zachowywać się podobnie, a ich aktywność zależy również od wieku, zdrowia i indywidualnego temperamentu.

W praktyce kot przyzwyczajony do wczesnego wstawania domowników może zacząć oczekiwać ich aktywności o podobnej porze. Jeśli codziennie otrzymuje śniadanie o szóstej, może również próbować przyspieszyć karmienie, budząc właściciela wcześniej.

Poranne miauczenie nie musi oznaczać głodu. Koty wykorzystują różne sposoby komunikowania swoich potrzeb. Jedne głośno nawołują, inne wskakują na poduszkę, ocierają się o twarz człowieka lub delikatnie dotykają go łapą.

Czasami chodzi o jedzenie, ale równie dobrze zwierzę może oczekiwać głaskania, wspólnej zabawy albo otwarcia drzwi do innego pomieszczenia.

Zachowania związane z oczekiwaniem na posiłek były przedmiotem badań naukowych już w latach 90.

W kwietniu 1996 roku w czasopiśmie "Applied Animal Behaviour Science" opublikowano badanie Johna W.S. Bradshawa i Sarah E. Cook. Naukowcy obserwowali 36 kotów domowych bezpośrednio przed karmieniem przez właścicieli i po zakończeniu posiłku.

Przed otrzymaniem jedzenia zwierzęta wykazywały różne zachowania skierowane do opiekunów, w tym miauczenie. Po posiłku większość kotów poświęcała więcej czasu na pielęgnację sierści. Siedem zwierząt nadal kierowało swoje zachowania w stronę właścicieli.

Badacze zauważyli również duże różnice między poszczególnymi kotami. Nie wszystkie reagowały na zbliżające się karmienie w ten sam sposób.

Koty często miauczą i szukają kontaktu z właścicielem, gdy zbliża się pora karmienia. Poranne nawoływanie może jednak oznaczać również chęć zabawy, potrzebę bliskości lub zwykłe przyzwyczajenie.

Warto obserwować, co kot robi bezpośrednio po obudzeniu człowieka. Jeżeli biegnie do miski, może oczekiwać śniadania. Gdy przynosi zabawkę, prawdopodobnie chce się bawić. Jeśli drapie drzwi, być może próbuje dostać się do innego pomieszczenia.

Takie zachowania nie pozwalają jednoznacznie odczytać intencji zwierzęcia, ale mogą pomóc w rozpoznaniu jego potrzeb.

W internecie można spotkać teorię, według której koty budzą śpiących właścicieli, ponieważ obawiają się o ich życie. Zwierzę miałoby niepokoić się długotrwałym bezruchem człowieka i próbować sprawdzić, czy wszystko jest w porządku.

Do tej interpretacji odniosła się niemiecka specjalistka od zachowania kotów Birga Dexel w artykule opublikowanym 8 czerwca 2023 roku. Wyjaśniła, że typowe poranne budzenie człowieka wynika przede wszystkim z potrzeb i przyzwyczajeń zwierzęcia, a nie z obawy o jego życie.

Koty zapamiętują codzienne rytuały, zwłaszcza te związane z karmieniem. Mogą również domagać się zabawy, wyjścia do ogrodu lub bliskości właściciela. Nie ma podstaw, aby uznawać codzienne miauczenie o świcie za próbę sprawdzenia, czy śpiący człowiek nadal żyje.

Naturalny rytm dobowy kota nie oznacza, że zwierzę musi codziennie budzić właściciela o czwartej rano. Badania z 2013 i 2022 roku wskazują, że warunki życia oraz obecność człowieka mają związek z porami aktywności kotów.

Duże znaczenie może mieć przewidywalny plan dnia. Regularne godziny posiłków, zabawy i kontaktu z opiekunem pomagają zwierzęciu przyzwyczaić się do codziennych rytuałów.

Warto zapewnić kotu okazje do aktywności również w ciągu dnia i wieczorem. Zabawy imitujące polowanie, możliwość obserwowania otoczenia oraz odpowiednio urządzone mieszkanie pozwalają realizować jego naturalne potrzeby.

Jeżeli kot budzi właściciela głównie w oczekiwaniu na jedzenie, pomocne może być ustalenie stałej godziny karmienia. Niektórym opiekunom sprawdza się również automatyczny podajnik karmy, dzięki któremu posiłek nie jest bezpośrednio związany z pobudką człowieka.

Nie należy jednak celowo uniemożliwiać kotu odpoczynku w ciągu dnia. Zwierzęta te naturalnie przesypiają wiele godzin, a ich potrzeby związane ze snem różnią się od ludzkich.

Warto również pamiętać, że nagła zmiana zachowania może mieć podłoże zdrowotne. Jeśli kot wcześniej spokojnie spał, a teraz często miauczy w nocy, wydaje się zdezorientowany lub zmienia apetyt, należy skonsultować się z weterynarzem. U starszych zwierząt nocny niepokój może towarzyszyć między innymi bólowi, nadczynności tarczycy czy zaburzeniom funkcji poznawczych.

Kot, który budzi właściciela o czwartej rano, nie musi być głodny ani domagać się uwagi bez powodu. Jego zachowanie może wynikać z naturalnej aktywności o świcie, przyzwyczajenia do określonych godzin karmienia lub codziennego rytmu domowników. Obserwacja zwierzęcia i dostosowanie planu dnia do jego potrzeb mogą pomóc ograniczyć poranne pobudki.

Źródła naukowe

• Parker M. i wsp., Comparison of Locomotor and Feeding Rhythms between Indoor and Outdoor Cats Living in Captivity, "Animals", 2022. DOI: 10.3390/ani12182440.
• Piccione G. i wsp., Daily rhythm of total activity pattern in domestic cats (Felis silvestris catus) maintained in two different housing conditions, "Journal of Veterinary Behavior", 2013. DOI: 10.1016/j.jveb.2012.09.004.
• Bradshaw J.W.S., Cook S.E., Patterns of pet cat behaviour at feeding occasions, "Applied Animal Behaviour Science", 1996. DOI: 10.1016/0168-1591(95)01011-4.