Ponad 20 mln zwierząt hodowanych na futra. Przemysł się kurczy, ale nie znika

W 2014 roku produkcja futer w Europie, Chinach, Ameryce Północnej i Rosji obejmowała około 139,5 mln zwierząt. Dziesięć lat później było to 20,5 mln. Z porównania tych szacunków wynika spadek o około 119 mln zwierząt, czyli o ponad 85 proc. Takie dane przedstawia organizacja Humane World for Animals.

Największy spadek w liczbach bezwzględnych odnotowano w Chinach, gdzie produkcja zmniejszyła się z 87 mln zwierząt w 2014 roku do 10,8 mln w 2024 roku. W Europie liczba spadła z 43,6 mln do 7,3 mln, w Ameryce Północnej z 7,2 mln do 1,2 mln, a w Rosji z 1,7 mln do 1,2 mln.

Szacunki Humane World for Animals dotyczą norek, lisów, jenotów, szynszyli i soboli. Nie obejmują królików ani dzikich zwierząt odławianych w celu pozyskania futer. Liczba 20,5 mln nie przedstawia więc pełnego światowego bilansu zwierząt wykorzystywanych w przemyśle futrzarskim.

Nowsze statystyki fińskiej organizacji hodowców FIFUR pokazują, że długoterminowemu spadkowi produkcji mogą towarzyszyć okresowe wzrosty podaży.

Według zestawienia FIFUR w 2023 roku światowa podaż skór norek wyniosła około 12,29 mln, a lisów 3,47 mln. Łącznie było to około 15,76 mln skór.

W 2024 roku podaż wzrosła do 13,43 mln skór norek i 4,39 mln skór lisów, czyli łącznie około 17,81 mln. Oznacza to wzrost o około 13 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem.

Dane FIFUR dotyczą wyłącznie norek i lisów. Nie są więc bezpośrednio porównywalne z zestawieniem Humane World for Animals, które obejmuje większą liczbę gatunków i określone regiony świata.

Według raportu organizacji ACTAsia z 2026 roku, powołującego się na dane China Leather Industry Association (CLIA), w 2025 roku w Chinach wyprodukowano łącznie 8,53 mln skór norek, lisów i jenotów.

W przypadku norek odnotowano wzrost z 4,22 mln skór w 2024 roku do 4,87 mln w 2025 roku, czyli o 15,4 proc. Inaczej wyglądała sytuacja jenotów. Produkcja ich skór zmniejszyła się z 2,49 mln do 1,50 mln.

Chiny nadal pozostają jednym z najważniejszych ośrodków światowego przemysłu futrzarskiego. Choć produkcja jest tam znacznie mniejsza niż dekadę wcześniej, dane za 2025 rok pokazują, że w przypadku norek ponownie wzrosła.

Zmniejszenie produkcji widać również w liczbie działających hodowli. Według organizacji FOUR PAWS w 2018 roku w Unii Europejskiej funkcjonowało 4350 ferm futrzarskich, natomiast w 2023 roku już tylko 1088. Oznacza to spadek o około 75 proc. w ciągu pięciu lat.

Jednym z państw, które zakończyły hodowlę norek na futra, jest Holandia. Pierwotnie zakaz miał zacząć obowiązywać w 2024 roku, jednak po wykryciu zakażeń SARS-CoV-2 na fermach przyspieszono jego wprowadzenie do 2021 roku.

Duże zmiany nastąpiły także w Danii, która przez lata należała do największych producentów skór norek na świecie. W 2020 roku, w związku z pandemią COVID-19, nakazano likwidację hodowanych norek i czasowo wstrzymano produkcję.

Według raportu Fur Free Alliance z listopada 2023 roku zdecydowana większość duńskich hodowców wybrała rekompensaty za trwałe zakończenie działalności. Spośród ponad 1200 przedsiębiorców jedynie 13 zdecydowało się na rozwiązanie związane z czasowym zamknięciem ferm. Po zniesieniu ograniczeń hodowla norek w Danii stała się ponownie legalna, ale branża nie powróciła do wcześniejszej skali.

Spadek produkcji odnotowano również w Stanach Zjednoczonych. Według raportu amerykańskiego Departamentu Rolnictwa (USDA), opublikowanego 11 lipca 2025 roku, w 2024 roku wyprodukowano tam 771 200 skór norek, o 19 proc. mniej niż rok wcześniej.

W 2015 roku było to około 3,68 mln skór, co oznacza spadek o ponad 79 proc. w ciągu dziewięciu lat. Największym producentem pozostawał stan Wisconsin, gdzie w 2024 roku wyprodukowano 438 710 skór. Na drugim miejscu znalazł się Utah z wynikiem 95 230.

Wartość amerykańskiej produkcji skór norek wyniosła w 2024 roku 28,1 mln dolarów, wobec 32,6 mln dolarów rok wcześniej.

Polska przez lata należała do największych producentów naturalnych futer na świecie. Według statystyk FIFUR w 2015 roku wyprodukowano w naszym kraju około 8,5 mln skór norek, a w 2024 roku około 2,7 mln. Oznacza to spadek o ponad 68 proc. w ciągu dziewięciu lat.

Dane dotyczą rocznej produkcji skór, a nie liczby zwierząt przebywających jednocześnie na fermach. Pokazują jednak, że polska branża futrzarska wyraźnie się kurczyła jeszcze przed przyjęciem zakazu hodowli.

17 października 2025 roku Sejm zagłosował za wprowadzeniem zakazu hodowli zwierząt na futra. Ostateczna ustawa, uchwalona 7 listopada 2025 roku, została podpisana przez prezydenta 2 grudnia i weszła w życie 19 grudnia 2025 roku.

Nowe przepisy zakazują komercyjnego chowu i hodowli zwierząt futerkowych, z wyjątkiem królików. Podmioty, które prowadziły taką działalność w dniu wejścia ustawy w życie, mogą ją kontynuować do 31 grudnia 2033 roku. Przewidziano również rekompensaty dla hodowców, którzy wcześniej zakończą działalność na określonych w ustawie warunkach.

Według raportu ACTAsia Polska była jednym z największych producentów futer na świecie, ustępując pod względem skali produkcji Chinom. Wprowadzenie zakazu oznacza stopniowe zakończenie działalności branży, która jeszcze niedawno produkowała miliony skór rocznie.

Spadek produkcji nie zmienia problemów związanych z warunkami utrzymywania zwierząt na fermach. 30 lipca 2025 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował opinię naukową dotyczącą dobrostanu norek amerykańskich, lisów rudych i polarnych, jenotów oraz szynszyli hodowanych na futra.

Eksperci przeanalizowali dostępne badania i inne materiały dotyczące warunków hodowli. Oceniali między innymi możliwość poruszania się, poszukiwania pożywienia, eksplorowania otoczenia, ukrywania się oraz występowanie urazów i zaburzeń zachowania.

EFSA wskazała, że najważniejsze problemy dobrostanowe wynikają z niewielkich rozmiarów klatek i ubogiego wyposażenia. Zwierzęta mają ograniczoną możliwość wykonywania czynności, które są dla nich naturalne.

Norki amerykańskie w środowisku naturalnym pływają, nurkują i przemieszczają się w poszukiwaniu pożywienia. Lisy potrzebują przestrzeni do eksplorowania otoczenia, a jenoty możliwości ukrywania się i zdobywania pokarmu. W przypadku szynszyli istotne znaczenie mają między innymi kąpiele piaskowe.

Eksperci zwrócili również uwagę na obrażenia występujące u zwierząt, w tym urazy związane z walkami między norkami utrzymywanymi w grupach.

Według EFSA większości najważniejszych problemów dobrostanowych nie można znacząco ograniczyć w obecnych systemach klatkowych. Poprawa warunków wymagałaby zmiany sposobu utrzymywania zwierząt, zapewnienia większej przestrzeni i bardziej urozmaiconego otoczenia.

Naturalne futra wykorzystywane są nie tylko do produkcji płaszczy i kurtek. Trafiają także na kołnierze, obszycia kapturów, czapki, rękawiczki, buty i pompony. Według Humane World for Animals nawet połowa zwierząt hodowanych na futra może być zabijana w celu produkcji takich dodatków. Jest to szacunek organizacji, a nie dokładnie ustalony udział w światowej produkcji.

Fermy nie są jedynym źródłem naturalnych futer. Zwierzęta są również chwytane i zabijane na wolności. Humane World for Animals podaje, że w 2018 roku w Ameryce Północnej zabito w ten sposób niemal 3 mln dzikich zwierząt, w tym około 647 tys. szopów praczy i 363 tys. kojotów.

Przywołane zestawienie Humane World for Animals nie obejmuje zwierząt odławianych na wolności ani królików. Dlatego szacowane 20,5 mln zwierząt w 2024 roku nie przedstawia całkowitej skali wykorzystywania zwierząt do pozyskiwania futer.

Choć w ciągu ostatniej dekady produkcja naturalnych futer znacząco się zmniejszyła, dane FIFUR i ACTAsia pokazują, że spadek nie jest nieprzerwany. W 2024 roku wzrosła światowa podaż skór norek i lisów, a w 2025 roku zwiększyła się produkcja skór norek w Chinach. Jednocześnie kolejne państwa ograniczają działalność ferm, a opinia EFSA wskazuje na problemy dobrostanowe związane z obecnymi systemami hodowli.

Źródła

• Humane World for Animals, Facts about the fur trade.
• FIFUR, FIFUR Statistics 2025.
• ACTAsia, raport dotyczący chińskiego przemysłu futrzarskiego, 2026.
• FOUR PAWS, Fur Farming: A Failing Industry.
• Fur Free Alliance, Fur Industry Is Economically Unviable, listopad 2023.
• USDA NASS, Mink, 11 lipca 2025.
• EFSA, Welfare of American mink, red and Arctic foxes, raccoon dog and chinchilla kept for fur production, 30 lipca 2025.
• Ustawa z 7 listopada 2025 roku o zmianie ustawy o ochronie zwierząt, Dz.U. 2025 poz. 1696.