Odkryto w nich złogi nieprawidłowych białek, przypominające zmiany pojawiające się we wczesnych etapach choroby Alzheimera. Badacze znaleźli również związek między tymi zmianami a poziomem jednego z białek we krwi.
W mózgach 24 starszych psów odkryto nieprawidłowe białka
Naukowcy z Colorado State University oraz współpracujących instytucji przeanalizowali próbki mózgów 24 starszych psów, które wcześniej mieszkały ze swoimi opiekunami. Zwierzęta zmarły naturalnie lub zostały poddane eutanazji ze względów zdrowotnych. Właściciele wyrazili zgodę na przekazanie materiału do badań.
Badacze chcieli ustalić, czy w mózgach starzejących się psów pojawiają się zmiany podobne do tych, które występują u ludzi z chorobą Alzheimera. Wykorzystali metody laboratoryjne stosowane również podczas badania ludzkich tkanek mózgowych.
W mózgach zwierząt wykryto złogi beta-amyloidu, czyli białka, którego nieprawidłowe nagromadzenie jest jedną z charakterystycznych cech choroby Alzheimera. Zmiany znajdowały się w obszarach odpowiadających tym, w których u ludzi obserwuje się wczesne odkładanie tego białka.
Naukowcy stwierdzili również nieprawidłowe zmiany dotyczące białka tau. Były one jednak ograniczone do określonych obszarów mózgu i różniły się między badanymi zwierzętami.
Nie wykryto wszystkich zmian charakterystycznych dla choroby Alzheimera u ludzi. W mózgach psów nie stwierdzono między innymi blaszek neurytycznych, czyli szczególnego rodzaju złogów białkowych związanych z uszkodzeniem komórek nerwowych.
Odkrycie wskazuje, że u starszych psów mogą naturalnie rozwijać się niektóre zmiany przypominające wczesne etapy choroby Alzheimera.
Ilość beta-amyloidu była silniej związana z wiekiem psa niż objawami demencji
Naukowcy uwzględnili również informacje o zachowaniu zwierząt przed śmiercią. Wykorzystali kwestionariusze pozwalające ocenić objawy zespołu zaburzeń poznawczych u psów, określanego jako CCDS.
U starszych zwierząt wykryto nagromadzenie beta-amyloidu, jednak jego ilość była silniej związana z wiekiem psa niż z nasileniem objawów zaburzeń poznawczych.
Badacze nie stwierdzili istotnego statystycznie związku między wynikami kwestionariuszy oceniających funkcje poznawcze a ilością beta-amyloidu w korze nowej mózgu.
Oznacza to, że większa ilość złogów nie musiała odpowiadać bardziej nasilonym problemom z pamięcią, orientacją czy zachowaniem. Na podstawie samego nagromadzenia beta-amyloidu nie można więc było określić, jak poważne zaburzenia poznawcze występowały u konkretnego psa.
Badanie krwi 14 psów ujawniło kolejną zależność
Naukowcy przeanalizowali także próbki krwi od 14 psów. Sprawdzili stężenie substancji, które mogą wskazywać na zmiany zachodzące w układzie nerwowym.
Szczególną uwagę zwróciło białko GFAP, związane z aktywnością astrocytów. Są to komórki, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie mózgu i uczestniczą w jego reakcji na uszkodzenia.
U psów z większą ilością złogów beta-amyloidu w korze przedczołowej i wzrokowej zaobserwowano wyższe stężenie GFAP we krwi. W obu przypadkach współczynnik korelacji wyniósł 0,5, co wskazuje na umiarkowaną zależność.
Podobne powiązania między GFAP a zmianami amyloidowymi obserwuje się również u ludzi. Dlatego naukowcy rozważają, czy oznaczanie tego białka mogłoby w przyszłości pomóc w wykrywaniu zmian związanych ze starzeniem się mózgu.
Poziom GFAP nie różnił się znacząco między psami z zaburzeniami poznawczymi a tymi, u których nie obserwowano takich problemów. Samo oznaczenie tego białka we krwi nie wystarcza więc do wykrycia demencji u psa.Naukowcy chcą sprawdzić tę zależność na większej grupie zwierząt.
Dlaczego starsze psy mogą pomóc naukowcom zrozumieć Alzheimera?
W badaniach nad chorobą Alzheimera często wykorzystuje się myszy laboratoryjne. Problem polega na tym, że u tych zwierząt nie wszystkie zmiany charakterystyczne dla ludzkiej demencji pojawiają się naturalnie. Naukowcy muszą więc stosować między innymi modele genetycznie zmodyfikowanych gryzoni.
U psów zaburzenia poznawcze mogą rozwijać się wraz z wiekiem, bez konieczności takich modyfikacji. Starsze zwierzęta mogą mieć trudności z orientacją, gorzej zapamiętywać znane sytuacje, zmieniać rytm snu lub zachowywać się inaczej niż wcześniej.
Julie Moreno, współautorka badania, wyjaśniła w artykule opublikowanym 6 października 2026 roku w "The Conversation", że poznanie zmian zachodzących w mózgach starszych psów może pomóc w opracowywaniu skuteczniejszych metod rozpoznawania i leczenia chorób neurodegeneracyjnych.
Badacze korzystają również z danych projektu Dog Aging Project, obejmującego ponad 50 tys. psów domowych. Analizują w nim wpływ wieku, genów i środowiska na zdrowie zwierząt, w tym na funkcjonowanie mózgu.
Psia demencja nie jest jednak tym samym co choroba Alzheimera u człowieka. W mózgach 24 badanych zwierząt znaleziono tylko część zmian charakterystycznych dla tej choroby, przede wszystkim tych występujących na jej wcześniejszych etapach.
Odkrycie pokazuje, że naturalnie starzejące się psy mogą być cennym źródłem wiedzy o procesach zachodzących w mózgu. Dalsze badania mają pomóc ustalić, które zmiany są związane z pogarszaniem się funkcji poznawczych i czy można wykrywać je wcześniej.
Źródła:
- Alsulami A. i wsp., "Alzheimer's disease neuropathological characterization of the dog brain and relationship to biofluid biomarkers and cognitive function", "npj Dementia", 6 października 2026 r., DOI: 10.1038/s44400-026-00141-4.
- Moreno J., "Why old dogs might be able to teach Alzheimer's researchers new tricks", "The Conversation", 6 października 2026 r.
- Medical Xpress, "Why old dogs might be able to teach Alzheimer's researchers new tricks", 6 października 2026 r.
