Przytulasz kota na siłę? Naukowcy sprawdzili, jak reaguje jego organizm

W badaniu opublikowanym 5 sierpnia 2026 roku w "Journal of Feline Medicine and Surgery" przeanalizowali reakcje hormonalne 20 kotów. Wyniki pokazały, że wymuszony kontakt wiązał się ze wzrostem poziomu kortyzolu, hormonu uczestniczącego w reakcji na stres.

Badacze przeanalizowali stężenie kortyzolu i oksytocyny w ślinie 20 kotów domowych. Kortyzol uczestniczy w reakcji organizmu na stres, natomiast oksytocyna jest związana m.in. z tworzeniem i podtrzymywaniem więzi społecznych.

Zwierzęta uczestniczyły w czterech rodzajach interakcji z opiekunami. Podczas kontaktu biernego kot mógł sam zdecydować, czy chce zbliżyć się do człowieka. W drugim wariancie to opiekun inicjował kontakt, ale bez przymuszania zwierzęcia.

Trzeci wariant obejmował kontakt wymuszony, podczas którego ograniczano kotu możliwość swobodnego oddalenia się. Czwarty stanowił sytuację bez bezpośredniej interakcji.

Próbki śliny pobierano przed kontaktem i po jego zakończeniu. Dzięki temu naukowcy mogli porównać zmiany stężenia hormonów w zależności od sposobu interakcji.

Największe różnice zaobserwowano między kontaktem dobrowolnym a wymuszonym. Kiedy kot sam decydował o zbliżeniu się do opiekuna, badacze odnotowywali spadek poziomu kortyzolu i wzrost stężenia oksytocyny. W przypadku wymuszonego kontaktu obserwowano odwrotny wzorzec zmian: wzrost kortyzolu i spadek oksytocyny.

Wyniki sugerują, że możliwość kontrolowania kontaktu z człowiekiem ma znaczenie dla fizjologicznej reakcji kota. Naukowcy zaznaczyli jednak, że sam pomiar hormonów nie pozwala dokładnie określić emocji zwierzęcia. Kortyzol uczestniczy w różnych procesach zachodzących w organizmie, dlatego jego wzrost nie jest jednoznacznym dowodem odczuwania strachu.

Autorzy sprawdzili również, czy reakcje hormonalne różnią się w zależności od potencjalnego stylu przywiązania kota do człowieka.

Na podstawie obserwacji zachowania zwierzęta przyporządkowano do trzech grup: o potencjalnie bezpiecznym, lękowym lub unikającym stylu przywiązania.

Koty zaklasyfikowane do grupy o bezpiecznym stylu przywiązania wykazywały łagodniejszą reakcję hormonalną podczas wymuszonego kontaktu. U zwierząt z pozostałych grup obserwowano większy wzrost kortyzolu.

Badacze zwrócili uwagę, że indywidualne różnice mogą wpływać na reakcję kota na dotyk i bliskość człowieka.

Klasyfikację stylów przywiązania należy jednak traktować ostrożnie. Badanie przeprowadzono na niewielkiej grupie zwierząt, a zastosowane metody nie pozwalają jednoznacznie określić charakteru więzi każdego kota z opiekunem.

Koty komunikują dyskomfort przede wszystkim poprzez mowę ciała. Niektóre próbują odejść, inne początkowo pozostają nieruchome, a dopiero później reagują bardziej zdecydowanie.

Do sygnałów, które mogą świadczyć o niechęci do dalszego kontaktu, należą:

• odwracanie głowy i odsuwanie się od dłoni;
• napinanie ciała lub próby uwolnienia się;
• uszy skierowane na boki albo do tyłu;
• gwałtowne poruszanie ogonem;
• syczenie, warczenie lub próby ugryzienia.

Warto zwracać uwagę na kilka sygnałów jednocześnie oraz sytuację, w której się pojawiają. Sam ruch ogona czy zmiana ułożenia uszu nie zawsze oznacza, że kot nie chce być dotykany.

Najprostszym sposobem jest pozwolenie zwierzęciu na samodzielne inicjowanie kontaktu. Podczas głaskania można zrobić krótką przerwę i sprawdzić, czy kot ponownie zbliża się do dłoni. Jeżeli odchodzi, należy pozwolić mu zakończyć interakcję.

Wyniki badania nie oznaczają, że przytulanie jest dla wszystkich kotów nieprzyjemne. Wiele zwierząt chętnie szuka bliskości opiekuna, odpoczywa na jego kolanach i domaga się głaskania. Istotna może być jednak różnica między kontaktem, którego kot sam poszukuje, a sytuacją, w której człowiek ogranicza mu możliwość odejścia.

Badanie objęło tylko 20 kotów, dlatego jego wyniki wymagają potwierdzenia w większych grupach. Nie pozwalają też stwierdzić, że każda wymuszona interakcja wywołuje identyczną reakcję u wszystkich zwierząt.

Warto pozwalać kotu decydować, kiedy chce bliskości i jak długo ma ona trwać. Obserwowanie jego zachowania i respektowanie prób odejścia może pomóc uniknąć niechcianego kontaktu.

Źródło: He X. i współautorzy, The hormonal effects of owner-cat interactions on pet cats of different potential attachment styles, "Journal of Feline Medicine and Surgery", 2026. DOI: 10.1177/1098612X261478281.