Najbardziej "wredne" rasy psów? Te czworonogi potrafią zaskoczyć charakterem

Pies nie planuje drobnych zemst, nie obraża się w ludzki sposób i nie zastanawia się, jak uprzykrzyć opiekunowi dzień. Zachowania określane jako wredne mogą wynikać ze strachu, frustracji, bólu, dużego pobudzenia, pilnowania zasobów albo z tego, że człowiek nie zauważył wcześniejszych sygnałów ostrzegawczych.

Nie istnieje również naukowy ranking najbardziej złośliwych ras. Duże badanie Kathleen Morrill i jej współpracowników, opublikowane w 2022 roku w czasopiśmie "Science", objęło ankiety dotyczące 18 385 psów, z których 49 proc. było psami rasowymi. Naukowcy przeanalizowali także DNA 2155 zwierząt. Ustalili, że rasa wyjaśniała średnio około 9 proc. zróżnicowania zachowania między poszczególnymi psami. Oznacza to, że rasa nie ma żadnego znaczenia. Niektóre cechy związane z dawnym przeznaczeniem psa, takie jak podatność na szkolenie, pogoń, pasienie czy skłonność do wydawania określonych dźwięków, rzeczywiście częściej pojawiają się w wybranych grupach. Znacznie trudniej przewidzieć jednak towarzyskość, reakcję na obcych lub próg, po którego przekroczeniu pies odpowiada warczeniem albo próbą ugryzienia.

W 2008 roku Deborah Duffy, Yuying Hsu i James Serpell porównali zachowania psów należących do ponad 30 ras, wykorzystując kwestionariusz C-BARQ. Badacze przeanalizowali dwie niezależne próby: 1521 psów reprezentujących 11 ras oraz internetową grupę 3791 psów należących do 33 ras. Opiekunowie odpowiadali na pytania dotyczące reakcji zwierząt wobec obcych ludzi, domowników i innych psów.

Najwyższy poziom na zastosowanej skali oznaczał kłapnięcie zębami, próbę ugryzienia albo ugryzienie w co najmniej jednej z opisanych sytuacji. Dane pochodziły z ankiet wypełnianych przez opiekunów, a nie z policyjnych statystyk, dokumentacji medycznej czy bezpośrednich obserwacji badaczy. Autorzy podkreślili również, że duże różnice między przedstawicielami tej samej rasy nie pozwalają przewidzieć zachowania konkretnego psa wyłącznie na podstawie jego pochodzenia.

Chihuahua waży niewiele, ale często zachowuje się tak, jakby zupełnie nie zdawał sobie z tego sprawy. Oficjalny wzorzec FCI opisuje go jako psa szybkiego, czujnego, żywego i bardzo odważnego. Nie jest to więc wyłącznie spokojny piesek przeznaczony do noszenia na rękach.

W internetowej próbie badania Deborah Duffy i jej współpracowników znalazło się 56 chihuahua. U 16,1 proc. psów opiekunowie zgłosili co najmniej jedną najsilniejszą reakcję wobec obcej osoby, u 5,4 proc. wobec domownika, a u 17,9 proc. wobec innego psa. Wyniki te pochodzą z niewielkiej grupy i ankiet wypełnianych przez właścicieli, dlatego nie można odnosić ich do wszystkich przedstawicieli rasy. Pokazują jednak, że mały rozmiar nie wyklucza bardzo zdecydowanych reakcji.

Część problemów może wynikać ze sposobu traktowania niewielkich psów. Chihuahua częściej niż duży pies bywa podnoszony bez ostrzeżenia, przesuwany rękami, przytrzymywany albo głaskany przez obce osoby. Jego warczenie może być ignorowane lub traktowane jako zabawne. Gdy subtelniejsze sygnały nie przynoszą efektu, pies może zacząć komunikować swój dyskomfort znacznie wyraźniej.

Zobacz także: Chihuahua – historia, charakter, zdrowie i codzienne życie z najmniejszym psem świata

Fińskie badanie obejmujące 9270 psów pokazało, że małe rozmiary i silna lękliwość były związane z większym prawdopodobieństwem zachowań agresywnych wobec ludzi. Psy silnie lękliwe miały ponad pięciokrotnie wyższe szanse znalezienia się w grupie wykazującej częste warczenie, kłapanie lub próby ugryzienia niż psy nielękliwe. ies nie musi być bardziej złośliwy. Może jednak częściej znajdować się w sytuacjach, w których jego granice są lekceważone.

Wygląda jak puszysty pies salonowy, ale nie zawsze zachowuje się jak przytulanka dostępna dla każdego. Wzorzec FCI opisuje pekińczyka jako psa odważnego, lojalnego i zdystansowanego. Jednocześnie wyraźnie zaznacza, że typowy przedstawiciel rasy nie powinien być ani lękliwy, ani agresywny. Pekińczyk może mocno przywiązać się do wybranych osób, ale niekoniecznie będzie zachwycony każdym gościem, dzieckiem pochylającym się nad jego głową czy obcą osobą próbującą wziąć go na ręce. Jego rezerwa bywa interpretowana jako wyniosłość, upór albo "foch", choć pies może po prostu nie potrzebować kontaktu z każdym człowiekiem.

Zobacz także: Jak rozpoznać agresję lękową u psa? Jakie są objawy agresji lękowej u psa i jak radzić sobie z problemem?

Problem pojawia się, gdy niewielki rozmiar prowadzi do ignorowania jego sygnałów. Odwracanie głowy, sztywnienie, odsuwanie się czy oblizywanie nosa może poprzedzać warczenie. Pekińczyk, podobnie jak każdy inny pies, ma prawo nie chcieć dotyku, budzenia, przesuwania z legowiska czy odbierania przedmiotu siłą.

Nie jest rasą stworzoną do bezrefleksyjnego wykonywania każdego polecenia. Dobrze reaguje na spokojne, przewidywalne zasady, ale próby wymuszania posłuszeństwa krzykiem mogą zwiększyć jego opór i nieufność.

Pekińczyk nie musi być wredny. Często jest po prostu bardziej powściągliwy, niż sugeruje jego niewinny wygląd.

Jack Russell terrier ma niewielkie ciało, ale energię psa stworzonego do intensywnej pracy. FCI opisuje go jako żywego, czujnego, aktywnego, odważnego i pewnego siebie. Wykorzystywano go m.in. do pracy w norach i wypłaszania ukrywającej się zwierzyny, dlatego jego wytrwałość, samodzielność oraz szybkie reakcje nie są przypadkowymi cechami.

W badaniu Deborah Duffy i jej współpracowników uczestniczyło 78 Jack Russell terrierów. Najwyższy poziom reakcji wobec obcych ludzi zgłoszono u 7,7 proc. psów, wobec opiekuna u 3,8 proc., a wobec nieznanych psów u 21,8 proc. zwierząt z tej próby.

Nie oznacza to, że co piąty Jack Russell zaatakuje innego psa. Kwestionariusz obejmował różne sytuacje, a badana grupa nie była reprezentatywna dla wszystkich przedstawicieli rasy. Wyniki pokazują jednak, że Jack Russella nie należy traktować jak łatwego kanapowca tylko dlatego, że jest niewielki. To energiczny, szybko pobudzający się pies, który potrzebuje ruchu, zajęcia i konsekwentnego prowadzenia.

Jack Russell szybko się pobudza, mocno reaguje na ruch i może mieć dużą potrzebę pogoni, kopania oraz eksplorowania. Bez regularnej aktywności i pracy umysłowej potrafi szczekać, niszczyć przedmioty, zaczepiać inne zwierzęta albo wymyślać sobie własne zajęcia. To nie złośliwość, lecz połączenie energii, inteligencji i cech psa użytkowego.

Może Cię zainteresować: Lista psich łobuzów: 15 ras psów o najgorszych manierach

Najlepiej odnajduje się przy opiekunie, który lubi ruch, potrafi pracować konsekwentnie i nie oczekuje, że krótki spacer wokół budynku zaspokoi wszystkie potrzeby terriera.

Akita sprawia wrażenie spokojnej, opanowanej i bardzo pewnej siebie. Oficjalny wzorzec FCI opisuje jej temperament jako zrównoważony, wierny, pojętny i otwarty na współpracę. Nie oznacza to więc, że rasa psa akita z natury powinna być agresywna lub nieprzewidywalna.

Badanie Deborah Duffy i jej współpracowników pokazało jednak, jak ważne jest rozróżnienie, wobec kogo pies kieruje silną reakcję. W grupie 99 akit najwyższy poziom reakcji wobec obcych ludzi zgłoszono u 3 proc. psów, wobec opiekuna u 1 proc., a wobec nieznanych psów u 29,3 proc. Był to jeden z najwyższych wyników dotyczących reakcji na inne psy w badanej próbie.

Nie należy jednak wyciągać z tych danych wniosku, że niemal co trzecia akita jest niebezpieczna. Wyniki pochodziły z ankiet wypełnianych przez opiekunów, a badana grupa była stosunkowo niewielka. Pokazują natomiast, że zachowanie psa może bardzo zależeć od sytuacji. Akita spokojna wobec ludzi nie musi równie dobrze tolerować bliskiego kontaktu z obcymi psami.

Akita jest silna, samodzielna i często powściągliwa. Nie musi chcieć witać się z każdym zwierzęciem na spacerze. Zmuszanie jej do przypadkowych spotkań na krótkiej smyczy może prowadzić do napięcia, zwłaszcza gdy człowiek ignoruje sztywną postawę, intensywne wpatrywanie się lub próbę odejścia.

W jej przypadku szczególnie ważne są odpowiedzialna socjalizacja, umiejętność zachowania dystansu i fizyczna kontrola nad dużym, mocnym psem. Lojalność wobec rodziny nie oznacza automatycznej towarzyskości wobec całego świata.

Duże oczy, jedwabista sierść i łagodny wyraz pyska sprawiają, że cocker spaniel amerykański rzadko kojarzy się z trudnym charakterem. Wzorzec FCI opisuje idealnego przedstawiciela tej rasy jako psa zrównoważonego i pozbawionego lękliwości.

W badaniu Deborah Duffy i jej współpracowników uczestniczyło jednak 107 cocker spanieli amerykańskich. Najwyższy poziom reakcji wobec obcych osób zgłoszono u 4,7 proc. psów, wobec opiekunów u 5,6 proc., a wobec innych psów u 7,5 proc. W tej konkretnej próbie wynik dotyczący reakcji wobec domowników należał do wyższych niż u wielu innych ras.

Nie jest to jednak dowód na "złą naturę" cocker spanieli ani na istnienie opisywanego w internecie "syndromu nagłej wściekłości". Wzorzec rasy pokazuje pożądany temperament, natomiast badanie obejmowało rzeczywiste psy żyjące w różnych warunkach i mające odmienne doświadczenia. Obie informacje nie muszą się więc wykluczać.

Cocker jest wrażliwy, mocno związany z człowiekiem i często bardzo chętny do współpracy. Nie oznacza to jednak, że powinien bez sprzeciwu tolerować czesanie kołtunów, dotykanie bolesnych miejsc, przeszkadzanie podczas jedzenia czy odbieranie przedmiotów siłą. Warczenie w takich sytuacjach nie jest zepsuciem charakteru, lecz ostrzeżeniem.

Nagła zmiana zachowania zawsze powinna skłonić opiekuna do sprawdzenia stanu zdrowia. Ból może obniżać tolerancję psa na dotyk i sprawić, że zwierzę zacznie bronić się w sytuacjach, które wcześniej znosiło spokojnie.

Chow chow wygląda jak ogromny pluszowy lew, ale zwykle nie zachowuje się jak maskotka. Wzorzec FCI opisuje go jako psa spokojnego, dobrego stróża, niezależnego, lojalnego i zdystansowanego. połączenie cech. Chow chow może bardzo cenić swoich ludzi, a jednocześnie nie wykazywać potrzeby witania każdego gościa, domagania się głaskania czy wykonywania poleceń dla samej pochwały. Dla jednej osoby będzie dostojny i spokojny, dla innej chłodny, uparty albo obrażony.

Jego rezerwy nie należy mylić z agresją. Oficjalny wzorzec rasy uznaje nadmierną lękliwość i agresywne zachowanie za cechy dyskwalifikujące. Chow chow nie musi jednak zachowywać się jak golden retriever i z entuzjazmem podbiegać do każdego napotkanego człowieka.

Opiekun powinien szczególnie uważać na wymuszanie kontaktu. Obca osoba, która pochyla się nad psem, chwyta go za głowę albo próbuje przytulić, może szybko przekroczyć jego granice. Chow chow potrzebuje spokojnej socjalizacji, przewidywalnych zasad i człowieka, który rozumie, że niezależność oraz dystans wobec obcych są częścią jego charakteru.

Puszysta sierść nie oznacza, że pies chce być przytulany przez wszystkich.

Lisi pysk, charakterystyczne miny i nagrania ze słynnym "krzykiem shiby" sprawiły, że rasa stała się internetową gwiazdą. Codzienne życie z shibą może być jednak znacznie bardziej wymagające niż oglądanie krótkich filmów.

Wzorzec FCI opisuje rasę psa shiba inu jako psa wiernego, bardzo czujnego i obdarzonego wyostrzonymi zmysłami. Jej przodków wykorzystywano do polowania na ptaki oraz małe zwierzęta, dlatego zapachy, ruch i to, co dzieje się w otoczeniu, mogą czasem interesować ją bardziej niż polecenia opiekuna.

Shiba inu często sama ocenia, czy dana czynność jest warta wykonania. Może wyraźnie protestować przy zakładaniu szelek, obcinaniu pazurów, kąpieli czy ograniczaniu swobody. Nie musi to oznaczać agresji. Pies może w ten sposób komunikować dyskomfort, niepewność albo niechęć do presji.

Próba siłowego "złamania charakteru" zwykle tylko zwiększa opór. Znacznie lepiej działa stopniowe oswajanie z dotykiem, nagradzanie współpracy i uczenie zachowań przydatnych podczas pielęgnacji.

Ta rasa potrzebuje także dobrych zabezpieczeń. Pies zainteresowany uciekającym zwierzęciem może na chwilę uznać pogoń za znacznie ważniejszą niż wołanie opiekuna. To nie złośliwe ignorowanie, ale efekt silnej motywacji i dawnego przeznaczenia rasy.

Chart afgański wygląda jak pies z luksusowej reklamy, ale elegancki wygląd może odwracać uwagę od jego prawdziwego charakteru. To chart wyhodowany do pogoni za zwierzyną, dlatego silny instynkt łowiecki nadal może ujawniać się wtedy, gdy w zasięgu wzroku pojawi się poruszający obiekt.

Wzorzec FCI opisuje tę rasę jako pełną godności, zdystansowaną i obdarzoną pewną ostrością. Nie oznacza to jednak, że chart afgański powinien być agresywny. Agresja i nadmierna lękliwość są uznawane za cechy dyskwalifikujące.

Chart afgański nie zawsze zabiega o aprobatę człowieka i nie musi wykonywać każdego polecenia z entuzjazmem typowym dla ras nastawionych na ścisłą współpracę. Przez pokolenia pracował podczas pogoni z dala od przewodnika i musiał samodzielnie podejmować decyzje. Niezależność była więc w jego przypadku zaletą, a nie wadą charakteru.

Dla niedoświadczonej osoby jego zachowanie może wyglądać jak wyniosłość albo celowe lekceważenie. W rzeczywistości pies może być silnie przywiązany do rodziny, ale okazywać uczucia subtelniej i zachowywać dystans wobec obcych.

Wymaga cierpliwego szkolenia, bezpiecznych miejsc do biegania oraz ostrożności podczas spuszczania ze smyczy. Kiedy w zasięgu wzroku pojawi się poruszający obiekt, instynkt pogoni może wygrać z najlepiej znaną komendą.

Pudel na liście ras z "charakterkiem" może zaskakiwać najbardziej. Wzorzec FCI opisuje go jako psa lojalnego, chętnego do nauki i łatwego do szkolenia, dzięki czemu może być bardzo dobrym towarzyszem.

W badaniu Deborah Duffy i jej współpracowników pudle standardowe, miniaturowe i toy połączono w jedną grupę. W internetowej próbie obejmującej 169 psów najwyższy poziom reakcji wobec obcych osób zgłoszono u 1,2 proc. zwierząt, wobec opiekunów nie odnotowano go u żadnego psa, a wobec obcych psów pojawił się u 7,7 proc. Nie był to więc wynik wskazujący na szczególnie częste poważne reakcje wobec ludzi.

Inny obraz przyniosło badanie Salli Mikkoli i jej współpracowników z 2021 roku. Analiza objęła 9270 psów, w tym 1791 zwierząt często wykazujących zachowania agresywne wobec ludzi. Po uwzględnieniu wieku, płci, lękliwości, wielkości i innych czynników grupa obejmująca pudle toy, miniaturowe i średnie znalazła się wśród ras z wyższym prawdopodobieństwem takich zachowań. W porównaniu z labradorami iloraz szans wynosił około 5,13.

Nie oznacza to jednak, że pudel ma pięciokrotnie większe ryzyko ugryzienia człowieka. Iloraz szans nie jest tym samym co bezwzględne ryzyko, a badacze analizowali łączną kategorię obejmującą częste warczenie, kłapanie zębami oraz próby ugryzienia. Oba badania różniły się także populacją, metodą i sposobem klasyfikowania zachowań, dlatego ich wyników nie należy porównywać wprost.

Rozbieżność dobrze pokazuje, dlaczego nie należy tworzyć prostych rankingów. Pudel jest inteligentny, szybko się uczy i uważnie obserwuje człowieka. Ta sama wrażliwość może ułatwiać szkolenie, ale przy chaotycznych zasadach, presji albo strachu może prowadzić do napięcia i silnych reakcji.

Inteligencja nie oznacza automatycznej łatwości. Pudel potrzebuje ruchu, zajęcia umysłowego, przewidywalnych zasad i spokojnego traktowania. Nudzony albo stale pobudzany może szczekać, wymuszać uwagę i sam organizować sobie aktywność.

Basenji bywa przedstawiany jako pies, który nie szczeka. Wzorzec FCI precyzuje jednak, że rasa nie jest niema. Zamiast typowego szczekania wydaje charakterystyczne dźwięki przypominające połączenie jodłowania i pomruku.

To pies inteligentny, czujny i czuły wobec bliskich osób, a jednocześnie niezależny oraz zdystansowany wobec nieznajomych. Takie połączenie cech może sprawiać, że jego zachowanie bywa trudniejsze do odczytania.

Basenji przez wieki pracował jako pies myśliwski. Musiał samodzielnie reagować, podążać za zapachem i wykorzystywać pojawiające się okazje, zamiast stale czekać na wskazówki człowieka. Współczesny przedstawiciel rasy nadal może szybko zainteresować się zwierzęciem, ciekawym zapachem albo możliwością oddalenia się od opiekuna.

Cichy pies niekoniecznie jest psem łatwym. Basenji może wspinać się, szukać słabych punktów ogrodzenia i podejmować własne decyzje. Opiekun oczekujący bezwarunkowego posłuszeństwa może uznać to za upór albo prowokację.

Rasa najlepiej odnajduje się przy osobie, która docenia jej niezależność, dba o bezpieczeństwo i nie próbuje zastąpić szkolenia karami. Basenji potrafi być bardzo przywiązany, ale nie zawsze okazuje to w sposób, którego człowiek spodziewa się po typowym psie rodzinnym.

Badanie obejmujące 9270 psów pokazało, że zachowania agresywne wobec ludzi mogą mieć wiele przyczyn. Częściej obserwowano je u starszych psów, samców, zwierząt silnie lękliwych, psów małych oraz tych, które były pierwszym psem niedoświadczonego opiekuna. Większe prawdopodobieństwo takich reakcji dotyczyło również zwierząt będących jedynymi psami w domu.

Najsilniejszy związek odnotowano w przypadku lękliwości. Zachowanie odbierane jako "wredność" może więc być próbą zwiększenia dystansu od człowieka lub zwierzęcia, które pies postrzega jako zagrożenie. Krzyk i kara mogą w takiej sytuacji nasilić strach, a tym samym pogłębić problem.

Znaczenie ma również stan zdrowia psa. Jeżeli spokojne dotąd zwierzę nagle zaczyna warczeć przy dotyku, nie chce wstawać z legowiska albo wyraźnie chroni określoną część ciała, warto sprawdzić, czy nie odczuwa bólu. Starsze psy mogą także gorzej widzieć lub słyszeć, przez co łatwiej je przestraszyć albo zaskoczyć nagłym ruchem.

Chihuahua może bronić się, gdy ktoś stale przekracza jego granice. Jack Russell potrzebuje znacznie więcej ruchu, niż sugeruje jego rozmiar. Akita może nie tolerować bliskiego kontaktu z przypadkowymi psami, a chart afgański nie zawsze uzna polecenie człowieka za najważniejszą rzecz w otoczeniu.

Czytaj także: Dlaczego mój pies gryzie i atakuje bez powodu?

Żadna z tych cech nie czyni psa złym z natury. Problem często zaczyna się wtedy, gdy przyszły opiekun wybiera zwierzę wyłącznie na podstawie wyglądu i oczekuje zachowania zupełnie niepasującego do jego potrzeb oraz historii rasy.

Puszysty pekińczyk nadal ma własne granice, elegancki pudel potrzebuje zajęcia, a spokojny basenji może być bardzo samodzielny. Zamiast pytać, która rasa jest najbardziej wredna, warto zastanowić się, czy jej poziom energii, sposób komunikacji i potrzeba niezależności pasują do stylu życia człowieka.

Źródła: "Science", "Applied Animal Behaviour Science", "Scientific Reports", "Journal of the American Veterinary Medical Association", Fédération Cynologique Internationale.