Naukowcy przebadali 937 psów
Badanie przeprowadzono w ramach Dog Aging Project, dużego amerykańskiego projektu, w którym uczestniczą dziesiątki tysięcy psów domowych. Jego celem jest poznanie genetycznych i środowiskowych czynników wpływających na zdrowie i starzenie się zwierząt.
Do najnowszej analizy wykorzystano dane 937 psów należących do tzw. Precision Cohort. Jest to szczegółowo monitorowana grupa zwierząt, od których regularnie pobierane są próbki biologiczne i gromadzone informacje dotyczące ich zdrowia.
Badacze skoncentrowali się na 133 metabolitach obecnych w osoczu krwi. Metabolity to niewielkie cząsteczki powstające podczas procesów zachodzących w organizmie. Ich stężenie może odzwierciedlać m.in. sposób funkcjonowania poszczególnych narządów i przemiany metaboliczne.
Psy obserwowano średnio przez około 2,6 roku, maksymalnie przez 3,9 roku. W tym okresie zmarły 104 zwierzęta. Analizując wyniki badań krwi oraz późniejsze losy psów, naukowcy szukali metabolitów związanych ze śmiertelnością ze wszystkich przyczyn.
23 metabolity szczególnie zwróciły uwagę badaczy
Analiza uwzględniała m.in. wiek, płeć, masę ciała oraz rasę i pokrewieństwo genetyczne psów. Naukowcy oszacowali, że około 17 proc. ze 133 analizowanych metabolitów było związanych ze śmiertelnością. W przypadku 23 metabolitów zależność spełniła przyjęte w badaniu kryterium istotności statystycznej.
Samo odkrycie takich zależności u psów nie było jednak najciekawszą częścią badania. Naukowcy postanowili sprawdzić, czy podobne sygnały występują również u ludzi.
Psy i ludzie mają podobną "sygnaturę" związaną ze śmiertelnością
Wyniki dotyczące psów zestawiono z wcześniejszymi badaniami metabolitów we krwi ludzi. W bezpośrednich porównaniach wykorzystano pięć dużych badań ludzkich, a następnie rozszerzono analizę o dane z kolejnych czterech.
Okazało się, że wpływ poszczególnych metabolitów na ryzyko zgonu był wyraźnie podobny u psów i ludzi. Po zestawieniu wyników dla 93 wspólnych metabolitów korelacja pomiędzy wynikami u obu gatunków wyniosła r = 0,52, a rezultat był wysoce istotny statystycznie.
Oznacza to, że metabolity związane z wyższym ryzykiem zgonu u ludzi często wykazywały podobną zależność u psów. Analogicznie było w przypadku części substancji związanych z niższym ryzykiem.
Niektóre wyniki prowadzą do nerek
Wśród metabolitów, których wyższe stężenia wiązały się z większym ryzykiem zgonu zarówno u ludzi, jak i u psów, znalazły się m.in. pseudourydyna, N2,N2-dimetyloguanozyna oraz homocytrulina.
Z kolei niższe stężenia deoksykarnityny i homoargininy były związane z większym ryzykiem. To interesujące również z innego powodu. Część wskazanych metabolitów jest u ludzi związana z funkcjonowaniem nerek. Autorzy badania wskazują więc na możliwość istnienia wspólnej dla psów i ludzi osi fizjologicznej związanej ze starzeniem i pracą nerek.
Nie oznacza to jednak, że znaleziono jedną przyczynę starzenia. Metabolit może być jedynie wskaźnikiem zmian zachodzących w organizmie, a nie ich bezpośrednią przyczyną.
Dlaczego psy pomagają badać starzenie człowieka?
Psy są dla naukowców szczególnie interesujące, ponieważ pod wieloma względami przypominają ludzi. Są zróżnicowane genetycznie, żyją w różnych środowiskach, jedzą różną żywność i mają odmienny poziom aktywności.
Podobnie jak ludzie zapadają również na liczne choroby związane z wiekiem i korzystają z zaawansowanej opieki medycznej. Jednocześnie ich życie jest znacznie krótsze.
W tym badaniu wystarczyło średnio 2,6 roku obserwacji, aby zidentyfikować związki między metabolitami a śmiertelnością. Dla porównania w wykorzystanych przez autorów badaniach ludzi średni czas obserwacji wynosił od 8 do 22,5 roku, a niektóre kohorty śledzono nawet przez 28 lat.
To właśnie dlatego psy mogą być cennym modelem w badaniach nad starzeniem. Pozwalają naukowcom obserwować podobne procesy biologiczne w znacznie krótszej perspektywie.
Czy z krwi będzie można przewidzieć, ile pies będzie żył?
Na obecnym etapie nie. Wyniki badania nie oznaczają, że weterynarz może pobrać psu krew i na podstawie poziomu kilku metabolitów określić jego przewidywaną długość życia.
Naukowcy badali związki statystyczne pomiędzy metabolitami a ryzykiem zgonu ze wszystkich przyczyn w całej grupie zwierząt. Nie opracowali testu pozwalającego przewidzieć datę śmierci czy liczbę lat pozostałych konkretnemu psu.
Badanie ma również ograniczenia. W czasie obserwacji odnotowano 104 zgony, a średni okres śledzenia psów był stosunkowo krótki. Autorzy podkreślają ponadto, że biomarkery związane ze śmiertelnością nie muszą być jej przyczyną. Potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, jakie mechanizmy biologiczne stoją za zaobserwowanymi zależnościami.
Mimo tych zastrzeżeń wyniki dostarczają kolejnego argumentu, że psy i ludzie mogą dzielić część biologicznych mechanizmów związanych ze starzeniem. Dalsze obserwacje uczestników Dog Aging Project mogą pomóc ustalić, które biomarkery są związane nie tylko ze śmiertelnością, lecz także z konkretnymi chorobami wieku starszego.
Badanie "Dogs and humans share biomarkers of mortality" autorstwa Benjamina R. Harrisona i współpracowników opublikowano w 2026 roku w The Journals of Gerontology: Series A.
