To kot powinien decydować, czy chce kontaktu
Badanie opublikowano 10 sierpnia 2026 roku w Frontiers in Veterinary Science. Naukowcy sprawdzili, czy pracownicy i wolontariusze organizacji Cats Protection mogą zmienić sposób kontaktowania się z kotami po krótkim szkoleniu opartym na zasadach dobrostanu zwierząt.
Podstawą były tzw. zasady CAT, które można sprowadzić do trzech prostych reguł:
- Choice – wybór: kot powinien mieć możliwość rozpoczęcia i zakończenia kontaktu,
- Attention – uwaga: człowiek powinien obserwować reakcje i mowę ciała zwierzęcia,
- Touch – dotyk: głaskanie powinno koncentrować się przede wszystkim na okolicy głowy, a po kilku sekundach warto zrobić przerwę i sprawdzić, czy kot chce dalszego kontaktu.
To ostatnie może być szczególnie przydatne także w zwykłym domu. Autorzy szkolenia zachęcali uczestników, aby po około trzech sekundach dotyku zatrzymali rękę i pozwolili kotu zdecydować, co stanie się dalej.
Głaskanie nie musi trwać tak długo, jak chce człowiek
Kot może sam podejść, otrzeć się o rękę i domagać się kontaktu, a chwilę później mieć go już dosyć. Dlatego ważniejsza od założenia "przecież lubi głaskanie" jest obserwacja tego, jak zachowuje się w danym momencie.
Jeśli po przerwaniu głaskania kot ponownie zbliża głowę, ociera się lub pozostaje przy ręce, można potraktować to jako sygnał, że kontakt nadal mu odpowiada. Jeżeli odsuwa się lub wykorzystuje przerwę, aby odejść, nie ma potrzeby zatrzymywać go i kontynuować na siłę.
Właśnie możliwość "wycofania się" była jednym z podstawowych elementów zasad zastosowanych w badaniu.
Czy można nauczyć się lepiej głaskać kota?
Badacze rozpoczęli od 47 pracowników i wolontariuszy Cats Protection. Każdy nagrywał 90-sekundowy film pokazujący naturalny kontakt z kotem. Następnie uczestnicy przeszli około dwugodzinne szkolenie, a interakcje ponownie oceniano po dwóch tygodniach.
Eksperci analizujący nagrania nie wiedzieli, na jakim etapie badania zostały wykonane.
Przed szkoleniem szacowane prawdopodobieństwo otrzymania najwyższej oceny zgodności z zalecanymi zasadami wynosiło zaledwie 2 proc. Po dwóch tygodniach wzrosło do 25 proc.
Po sześciu miesiącach wynosiło około 37 proc., choć tutaj trzeba zaznaczyć ważne ograniczenie: do ostatniej części badania wróciło już tylko 19 z początkowych 47 osób. Dlatego wyniki długoterminowe autorzy sami zalecają interpretować ostrożnie.
Nawet doświadczenie nie zawsze chroni przed złym nawykiem
Ciekawe było również to, że pracownicy ze stażem krótszym niż dwa lata po szkoleniu mieli niemal dwukrotnie większe prawdopodobieństwo uzyskania lepszej oceny sposobu kontaktu z kotem niż osoby pracujące dłużej.
Autorzy zwracają uwagę, że wraz z doświadczeniem mogą utrwalać się pewne automatyczne sposoby postępowania. Człowiek może być przekonany, że dobrze zna koty, a mimo to przeoczyć subtelne sygnały dyskomfortu.
To ważny wniosek również dla opiekunów domowych kotów. Fakt, że zwierzę mieszka z nami od dziesięciu lat, nie oznacza, że zawsze chce być dotykane w taki sam sposób.
Kot nie musi ugryźć, żeby powiedzieć "dość"
Ugryzienie lub drapnięcie są bardzo czytelnymi komunikatami, ale warto reagować wcześniej.
Znaczenie ma całe zachowanie zwierzęcia: odsuwanie się, zmiana pozycji, próba odejścia czy wyraźne napięcie podczas kontaktu powinny skłonić człowieka do przerwania dotyku i sprawdzenia, czy kot sam będzie chciał go wznowić.
Dlatego odwrócenia głowy nie należy interpretować w oderwaniu od całej sytuacji. Sam jeden ruch nie ma zawsze tego samego znaczenia. Może jednak być elementem komunikatu, że kot nie chce dalszej interakcji.
Prosty test podczas głaskania kota
Zamiast głaskać kota bez przerwy, można zastosować zasadę wykorzystaną podczas szkolenia: pogłaszcz kota przez kilka sekund, zatrzymaj rękę i zobacz, co zrobi.
Jeżeli sam ponownie inicjuje kontakt, można go kontynuować. Jeżeli odchodzi, odsuwa się albo nie próbuje wznowić interakcji, warto uszanować jego decyzję.
Badanie nie dowodzi, że istnieje jeden idealny sposób głaskania każdego kota. Poszczególne zwierzęta mają różne preferencje. Pokazuje natomiast, że człowiek może zmienić własne zachowanie i nauczyć się dawać kotu więcej kontroli nad kontaktem.
Źródło: Hatam E.V., Barcelos A.M., Waterman J., Bhatia A., Finka L., Sustained improvements in human–cat interaction in the shelter sector: a study of a best-practice educational intervention, Frontiers in Veterinary Science, 10 sierpnia 2026 r.
Czytaj także:
