W analizie 162 popularnych nagrań oznaki stresu zauważono w 82 proc. materiałów. Problem w tym, że część takich sygnałów łatwo pomylić z zabawnym zachowaniem.
W tym artykule:
Śmieszny film może wyglądać inaczej z perspektywy zwierzęcia
Naukowcy z University of Veterinary Medicine Hannover i TU Dortmund przeanalizowali 162 filmy z domowymi zwierzętami, które miały przede wszystkim bawić odbiorców. Wśród nich było 113 nagrań z TikToka, 29 z YouTube i 20 z Instagrama. Filmy opublikowano w latach 2015–2023.
Badanie "Popular but Harmful – How Funny Pet Videos on Social Media Conceal Animal Suffering" wykazało, że w 82 proc. nagrań zwierzęta prezentowały zachowania wskazujące na stres. W 52 proc. materiałów badacze dostrzegli ryzyko urazu, a w 30 proc. podejrzewali, że zwierzę może odczuwać ból.
To nie oznacza, że 82 proc. wszystkich filmów z psami i kotami w internecie przedstawia cierpiące zwierzęta. Naukowcy analizowali konkretną grupę nagrań przeznaczonych do celów rozrywkowych, dlatego wyników nie można automatycznie przenieść na cały internet.
Badanie pokazuje jednak, jak łatwo reakcję zwierzęcia na niekomfortową sytuację uznać za zabawną, szczególnie jeśli film jest krótki, ma wesołą muzykę, podpis lub tysiące pozytywnych komentarzy.
6 sygnałów stresu, które łatwo przeoczyć
Jeden gest nie wystarcza, żeby stwierdzić, że pies lub kot jest zestresowany. Trzeba obserwować całe ciało zwierzęcia, sytuację i to, co działo się chwilę wcześniej. Istnieją jednak zachowania, które powinny zwrócić uwagę.
1. Zwierzę nagle zastyga
Pies albo kot, który przestaje się ruszać, niekoniecznie cierpliwie czeka na dalszą zabawę. Nagłe znieruchomienie może być reakcją na strach lub silne napięcie. American Animal Hospital Association wymienia "freezing", czyli zastyganie w bezruchu, wśród oznak niepokoju i dystresu zarówno u psów, jak i kotów.
U psa szczególnie ważne jest zwrócenie uwagi na napięte ciało i sztywną postawę. Dogs Trust podkreśla, że nagłe znieruchomienie może być jednym z subtelnych sygnałów, że zwierzę nie czuje się komfortowo.
2. Próbuje odejść albo się schować
To jeden z najbardziej czytelnych komunikatów, a mimo to często jest ignorowany. Kot chowający się, uciekający spod ręki lub próbujący znaleźć wyższe, bezpieczne miejsce może zwyczajnie chcieć zakończyć kontakt. U psa podobnym sygnałem może być odsuwanie się, odwracanie ciała albo próba schowania się za opiekunem.
Jeśli zwierzę próbuje odejść, nie należy go przytrzymywać tylko po to, aby dokończyć nagranie czy "zabawny eksperyment".
3. Uszy są mocno cofnięte lub spłaszczone
Położenie uszu to jeden z elementów mowy ciała, który warto obserwować razem z oczami, ogonem i napięciem całego ciała. U zestresowanego psa uszy mogą być cofnięte i przylegać bliżej głowy.
U kota spłaszczone lub skierowane mocno do tyłu uszy mogą towarzyszyć pobudzeniu, strachowi lub stresowi. AAHA zwraca również uwagę na skuloną postawę, napięcie mięśni, szeroko otwarte oczy i rozszerzone źrenice.
4. Ciało robi się napięte i skulone
Zabawa zwykle wiąże się ze swobodą ruchów. Jeśli natomiast zwierzę zaczyna przyjmować bardzo niską pozycję, napina mięśnie, podwija ogon lub próbuje zrobić się jak najmniejsze, sytuacja może przestać być dla niego przyjemna.
U kotów stres może objawiać się przykucnięciem, napięciem ciała, chowaniem się albo gwałtowną próbą ucieczki. U psów obserwuje się m.in. kulenie się, podwijanie ogona i odsuwanie od źródła niepokoju.
5. Pies oblizuje pysk, ziewa albo odwraca głowę
To jedne z sygnałów, które szczególnie łatwo źle zinterpretować na filmie. Pies może oblizywać nos lub wargi, ziewać mimo braku zmęczenia albo odwracać głowę od człowieka czy przedmiotu, który wzbudza jego niepokój.
Sam pojedynczy gest niczego jednak nie przesądza. Pies może oblizywać pysk po jedzeniu, a ziewać dlatego, że jest senny. Znaczenie ma kontekst i występowanie kilku sygnałów jednocześnie.
6. Pojawia się syczenie, warczenie lub zachowanie obronne
To już bardziej wyraźny sygnał. Kot może syczeć, próbować drapać lub gryźć. Pies może warczeć, szczekać, próbować się wycofać, a jeśli wcześniejsze sygnały nie zadziałają – przejść do bardziej zdecydowanej reakcji.
Warczenie czy syczenie nie musi oznaczać, że zwierzę jest "złośliwe". Może być komunikatem: "nie podoba mi się to, odsuń się". Karanie zwierzęcia za takie ostrzeżenie nie rozwiązuje przyczyny jego dyskomfortu.
Pies i kot nie zawsze pokazują stres tak samo
Nie istnieje jeden uniwersalny "test", który pozwoli na podstawie kilkunastosekundowego nagrania jednoznacznie ocenić emocje zwierzęcia. Zachowania zależą od gatunku, charakteru, wcześniejszych doświadczeń i konkretnej sytuacji.
Dobrym przykładem jest odsłanianie brzucha. U jednego psa może być zaproszeniem do kontaktu, ale w innym kontekście podobna pozycja może być reakcją na napięcie. British Small Animal Veterinary Association podkreśla właśnie znaczenie kontekstu i pozostałych elementów mowy ciała, zamiast interpretowania pojedynczej pozycji w oderwaniu od sytuacji.
Podobnie jest z kotami. Szeroko otwarte oczy, spłaszczone uszy i szybkie ruchy końcówki ogona mogą wyglądać efektownie na krótkim filmie, ale w połączeniu z napiętym ciałem i próbą ucieczki mogą świadczyć o silnym pobudzeniu lub stresie.
Zanim polubisz "zabawny" film, spójrz na zwierzę
Autorzy badania zwracają uwagę również na skalę popularności takich treści. 93,8 proc. analizowanych filmów spełniło zastosowane przez naukowców kryterium wysokiej ekspozycji. Materiały budzące wątpliwości dotyczące dobrostanu mogą jednocześnie bardzo dobrze radzić sobie w mediach społecznościowych.
Zamiast skupiać się na muzyce czy komentarzach, warto po prostu przyjrzeć się zwierzęciu. Zwróć uwagę, czy może swobodnie odejść, czy jego ciało jest rozluźnione, czy samo wraca do kontaktu i czy nie pojawia się kilka oznak napięcia naraz.
Jeśli pies lub kot próbuje się schować, odwraca się, zastyga albo wyraźnie się broni, najlepszą reakcją nie jest dalsze nagrywanie. Trzeba przerwać sytuację i pozwolić zwierzęciu odejść.
Źródła: Alina Kühnöhl i wsp., "Popular but Harmful – How Funny Pet Videos on Social Media Conceal Animal Suffering", Journal of Applied Animal Welfare Science, opublikowane online 19 sierpnia 2025 r., wydanie czasopisma 2026, DOI: 10.1080/10888705.2025.2546394; AAHA; Dogs Trust; PDSA.
Czytaj także:
