Sklejona sierść i czerwona skóra u psa. To może być hot spot

Problem często zaczyna się od niewielkiego podrażnienia, ale lizanie, drapanie i gryzienie sprawiają, że uszkodzony obszar szybko się powiększa. Nie warto czekać, aż rana sama wyschnie, ponieważ pod widoczną zmianą może kryć się alergia, pchły, zapalenie ucha albo inny powód silnego świądu.

Hot spot, określany również jako ostre wilgotne zapalenie skóry lub zapalenie pyotraumatyczne (ang. pyotraumatic dermatitis), może rozwinąć się bardzo szybko. Opiekunowie często zauważają zmianę dopiero wtedy, gdy sierść staje się sklejona, wilgotna albo zaczyna nieprzyjemnie pachnieć. Po jej rozchyleniu widać czerwoną, podrażnioną i sączącą skórę, czasami z ubytkiem włosów, strupem lub niewielkim krwawieniem. Zmiana jest zwykle swędząca i bolesna, dlatego pies nieustannie próbuje ją lizać, drapać albo wygryzać.

Pod długą lub gęstą sierścią hot spot może przez pewien czas pozostawać niewidoczny. Z zewnątrz opiekun zauważa jedynie, że pies uparcie interesuje się jednym miejscem, potrząsa głową, ociera się o meble albo nie pozwala dotknąć określonej części ciała. Dopiero po odsunięciu sklejonych włosów okazuje się, że zmiana jest znacznie większa, niż można było przypuszczać.

Nazwa "hot spot" może sugerować oparzenie od słońca lub rozgrzanej powierzchni, ale nie w taki sposób powstaje ta zmiana. Punktem wyjścia jest zwykle świąd, ból albo miejscowe podrażnienie, które prowokuje psa do intensywnego lizania, gryzienia lub drapania. Kolejne uszkodzenia skóry i wilgoć ze śliny tworzą warunki sprzyjające namnażaniu bakterii znajdujących się na jej powierzchni. Powstaje błędne koło: im bardziej skóra swędzi i boli, tym częściej pies ją uszkadza, a im częściej to robi, tym większy staje się stan zapalny.

Hot spot bywa nazywany infekcją skóry. Bardziej szczegółowe publikacje weterynaryjne zaznaczają jednak, że początkowo może chodzić przede wszystkim o powierzchniowe nadmierne namnażanie bakterii, a nie zawsze od razu o głębokie zakażenie. Nieleczona zmiana może jednak postępować i obejmować mieszki włosowe oraz głębsze warstwy skóry.

Hot spot nie jest zwykle odrębną chorobą, która pojawia się bez powodu. Może rozpocząć się od ukąszenia owada, zadrapania, otarcia, pchły albo reakcji alergicznej. Czasem problemem jest wilgoć pozostająca w gęstej sierści po kąpieli, pływaniu lub spacerze w deszczu. Znaczenie mogą mieć również pasożyty, skołtuniona sierść, ciało obce, podrażniający kosmetyk albo choroba skóry powodująca intensywny świąd.

Miejsce powstania zmiany może podpowiadać weterynarzowi, czego szukać. Hot spot położony przy nasadzie ucha lub z boku twarzy może mieć związek z drapaniem wywołanym zapaleniem ucha. Zmiany w okolicy zadu mogą kierować uwagę w stronę pcheł i nadwrażliwości na ich ukąszenia. Nie jest to jednak reguła pozwalająca opiekunowi postawić diagnozę wyłącznie na podstawie położenia rany.

Ciepła i wilgotna pogoda może sprzyjać powstawaniu hot spotów, szczególnie u psów z gęstą sierścią i grubym podszerstkiem. Taka okrywa włosowa schnie wolniej, zatrzymuje wilgoć przy skórze i ogranicza dostęp powietrza. Ryzyko może rosnąć po częstym pływaniu, kąpieli albo pozostawieniu mokrej sierści pod obrożą. Hot spot może jednak rozwinąć się również zimą, ponieważ decydujące znaczenie ma przyczyna świądu lub bólu oraz późniejsze uszkadzanie skóry przez psa.

Problem może pojawić się u psa każdej rasy, ale częściej opisuje się go u zwierząt z długą lub gęstą okrywą włosową. Wśród ras wymienianych w publikacjach znajdują się między innymi golden retrievery, owczarki niemieckie, labradory, collie i bernardyny. Nie oznacza to jednak, że krótka sierść chroni psa przed takim stanem zapalnym.

Nie każda zaczerwieniona lub pozbawiona sierści zmiana jest ostrym wilgotnym zapaleniem skóry. Podobnie mogą wyglądać niektóre infekcje bakteryjne i drożdżakowe, reakcje alergiczne, pasożyty, grzybica, rany, ukąszenia oraz inne choroby dermatologiczne. Hot spot jest zwykle wyraźnie wilgotny, bolesny i rozwija się szybko, podczas gdy przykładowo typowa zmiana grzybicza częściej bywa sucha i łuszcząca. Sam wygląd nie daje jednak pewnej diagnozy.

Weterynarz może potrzebować nie tylko obejrzenia skóry, ale również sprawdzenia uszu, sierści i obecności pasożytów. Przy nietypowym wyglądzie, nawracających zmianach lub braku poprawy konieczne mogą być dodatkowe badania, aby wykluczyć inne przyczyny. Najważniejsze jest nie tylko zagojenie widocznej rany, lecz także ustalenie, dlaczego pies zaczął tak intensywnie lizać lub drapać właśnie to miejsce.

Nawet spokojne zwierzę może odsunąć się, zawarczeć lub próbować ugryźć, gdy opiekun dotknie bolesnej skóry. Rozczesywanie sklejonej sierści, golenie i przemywanie zmiany może powodować dodatkowy dyskomfort. W niektórych przypadkach weterynarz musi zastosować uspokojenie lub sedację, aby bezpiecznie odsłonić i oczyścić bolesny obszar.

Z tego powodu nie należy na siłę rozcinać kołtunów nożyczkami ani próbować samodzielnie wygalać skóry, gdy pies gwałtownie reaguje na dotyk. Pod wilgotną sierścią granice zmiany mogą być trudne do zauważenia, a ruch zwierzęcia zwiększa ryzyko przypadkowego skaleczenia.

Do czasu wizyty najważniejsze jest ograniczenie lizania, drapania i gryzienia zmiany. Może do tego służyć odpowiednio dopasowany kołnierz ochronny, ubranko pooperacyjne albo inne zabezpieczenie dobrane do miejsca, w którym znajduje się rana. Jeżeli pies nadal ma do niej dostęp, nawet dobrze rozpoczęte leczenie może nie przynosić poprawy.

Samo zakrycie zmiany nie powinno jednak zatrzymywać wilgoci ani ocierać chorej skóry. Przypadkowy opatrunek, ciasne ubranko lub mokry materiał mogą pogorszyć warunki pod sierścią. Sposób zabezpieczenia najlepiej uzgodnić z lecznicą, zwłaszcza gdy hot spot znajduje się na szyi, twarzy albo w innym miejscu trudnym do osłonięcia.

Na zmianę nie należy nakładać przypadkowych kremów, tłustych maści, kosmetyków ani preparatów przeznaczonych dla ludzi. Pies może je zlizać, a część substancji stosowanych na ludzką skórę nie jest odpowiednia dla zwierząt. Tłusta warstwa może również zatrzymywać wilgoć i utrudniać ocenę rany podczas wizyty.

Nie warto również rozpoczynać leczenia pozostałym w domu antybiotykiem, sterydem ani preparatem z poprzedniej choroby skóry. Hot spot może wyglądać podobnie w różnych sytuacjach, ale sposób leczenia zależy od rozległości zmiany, obecności głębszego zakażenia oraz przyczyny świądu. Antybiotyki nie są potrzebne w każdym przypadku.

W gabinecie sierść wokół zmiany jest zwykle ostrożnie skracana, aby odsłonić skórę, umożliwić jej oczyszczenie i poprawić dostęp powietrza. Weterynarz może zastosować leczenie zmniejszające świąd, stan zapalny i ból. Jeżeli rozwinęło się zakażenie bakteryjne wymagające leczenia, może zdecydować o zastosowaniu antybiotyku miejscowego lub doustnego. Postępowanie zależy od wyglądu i głębokości zmiany, dlatego nie każdy pies otrzyma taki sam zestaw leków.

Równocześnie trzeba zająć się pierwotnym problemem. Może to oznaczać leczenie zapalenia ucha, kontrolę pcheł, diagnostykę alergii, usunięcie ciała obcego albo zmianę pielęgnacji sierści. Zasuszenie widocznej plamy bez rozwiązania przyczyny może sprawić, że hot spot pojawi się ponownie w tym samym lub innym miejscu.

Kontakt z weterynarzem jest potrzebny, gdy zmiana jest wilgotna, bolesna, nieprzyjemnie pachnie, sączy się lub szybko się powiększa. Szybszej konsultacji wymaga także krwawienie, ropna lub zabarwiona wydzielina, znaczny obrzęk oraz sytuacja, w której pies nie pozwala się dotknąć albo mimo zabezpieczenia nadal intensywnie uszkadza skórę.

Niepokojące jest również pogorszenie samopoczucia psa: apatia, brak apetytu, gorączka, osłabienie albo pojawienie się wielu zmian. Sam hot spot nie musi oznaczać nagłego zagrożenia życia, ale może być bardzo bolesny i szybko się pogłębiać. Im wcześniej zostanie oceniony, tym mniejsze ryzyko, że powierzchniowy stan zapalny rozwinie się w poważniejszy problem skórny.

Przy szybko rozpoczętym i właściwie dobranym leczeniu hot spot zwykle zaczyna wysychać oraz wyraźnie się zmniejszać w ciągu 3–7 dni. Całkowite zagojenie niewielkiej, powierzchniowej zmiany najczęściej zajmuje około 1–2 tygodni, natomiast odrastanie sierści może potrwać jeszcze kilka tygodni. Czas leczenia wydłuża się, gdy stan zapalny objął głębsze warstwy skóry, pies nadal liże ranę albo nie została usunięta przyczyna świądu, na przykład alergia, pchły lub zapalenie ucha.

Jeżeli mimo leczenia zmiana nadal się powiększa, sączy, nieprzyjemnie pachnie albo po kilku dniach nie widać poprawy, potrzebna jest ponowna konsultacja z weterynarzem. Hot spoty zazwyczaj dobrze reagują na leczenie, ale mogą nawracać, gdy pozostaje nierozpoznana ich pierwotna przyczyna.

Hot spot sam w sobie nie jest uznawany za chorobę zaraźliwą dla innych psów, kotów ani ludzi. Zmiana zwykle rozwija się wtedy, gdy pies intensywnie liże, gryzie lub drapie swędzące miejsce, a na uszkodzonej i wilgotnej skórze nadmiernie namnażają się bakterie, które naturalnie mogą na niej występować. Nie oznacza to jednak, że każda mokra i czerwona rana jest hot spotem. Podobny wygląd mogą mieć między innymi grzybica lub świerzb, a pchły i niektóre roztocza wywołujące silny świąd mogą przenosić się między zwierzętami. Gdy zmiany pojawiają się u kilku domowych pupili albo domownicy również zauważają swędzącą wysypkę, potrzebna jest konsultacja z weterynarzem i potwierdzenie przyczyny.

Hot spotom nie zawsze można zapobiec, ale ryzyko można ograniczać. Pomaga regularna ochrona przeciw pasożytom, kontrolowanie stanu uszu i skóry, rozczesywanie kołtunów oraz dokładne suszenie psa po kąpieli, pływaniu i spacerze w deszczu. U zwierząt z gęstym podszerstkiem warto szczególnie sprawdzać okolice szyi, uszu, bioder i zadu.

Najważniejszym sygnałem nie zawsze jest sama czerwona plama. Często wcześniej pojawia się uporczywe lizanie jednego miejsca, nagłe drapanie, ocieranie głową albo mokra i sklejona sierść. Właśnie wtedy najlepiej dokładnie obejrzeć skórę, ponieważ kilka godzin później niewielkie podrażnienie może wyglądać już jak rozległa, bolesna rana.

Źródła: PDSA, Clinician’s Brief, PetMD

Czytaj także:

• Najczęstsze choroby u psów – jak je rozpoznać?
• Dlaczego pies liże łapy?
• Zdrowie psa: objawy, choroby i sygnały alarmowe. Kiedy jechać do weterynarza?