Ukrywasz stres przed psem? Naukowcy odkryli, że może zauważyć więcej, niż myślisz

Badanie "Dogs display context-dependent behavioral responses to subtle owner-derived multimodal stimuli", opublikowane 20 sierpnia 2026 r. w czasopiśmie "Frontiers in Veterinary Science", objęło 35 par pies–opiekun.

Naukowcy chcieli sprawdzić, czy psy reagują na bardzo subtelne zmiany związane ze stanem emocjonalnym właściciela, nawet wtedy, gdy człowiek nie pokazuje w oczywisty sposób, że jest zestresowany.

Nie ograniczono się przy tym do jednego rodzaju bodźca. Psy otrzymywały jednocześnie:

• nagranie twarzy właściciela,
• nagranie jego głosu,
• próbki zapachowe pochodzące od właściciela.

Badanie dotyczyło więc wielozmysłowego zestawu sygnałów, a nie wyłącznie zapachu stresu, mimiki czy tonu głosu.

Opiekunów losowo przypisano do jednego z dwóch warunków: stresowego albo relaksacyjnego.

W grupie stresowej zastosowano zmodyfikowaną wersję Trier Social Stress Test (TSST). Uczestnicy najpierw zapoznawali się z technicznym tekstem, później przez 10 minut mieli wyjaśniać jego treść dwóm eksperymentatorom, a następnie przez kolejne 10 minut wykonywali zadanie z liczenia w pamięci.

Osoby z grupy relaksacyjnej oglądały natomiast przez 10 minut uspokajający materiał filmowy.

Przed i po tych etapach właściciele czytali przez 30 sekund ten sam neutralny zestaw znaków. Mieli robić to naturalnie, bez celowego zmieniania mimiki, tonu głosu czy sposobu mówienia.

Nagrania zostały później ocenione. Badacze nie stwierdzili wyraźnych różnic w mimice ani sposobie mówienia, które pozwalałyby łatwo rozpoznać, czy właściciel był po stresującym zadaniu, czy po relaksacji.

Podczas eksperymentu pobierano również próbki potu spod pach oraz śliny. Dzięki temu badacze mogli przygotować trzy rodzaje informacji pochodzących od tej samej osoby: obraz, głos i zapach. Następnie prezentowano je psu jednocześnie.

To istotne przy interpretowaniu wyników. Eksperyment nie pozwala bowiem powiedzieć, czy pies reagował przede wszystkim na zapach, obraz, głos czy dopiero na połączenie wszystkich tych sygnałów.

Po okresie odpoczynku i przyzwyczajenia do pomieszczenia rozpoczynała się część eksperymentu z udziałem psa. Właściciel pozostawał poza jego bezpośrednim polem widzenia, natomiast zwierzęciu prezentowano przygotowane wcześniej bodźce.

Każdy pies uczestniczył w sześciu próbach. Naukowcy rejestrowali jego zachowanie oraz aktywność serca.

Sprawdzali m.in.:

• jak długo pies kieruje uwagę w stronę bodźca,
• jak długo węszy,
• jaką przyjmuje postawę,
• czy zmienia się zmienność rytmu serca, czyli HRV.

Analizy zachowania przeprowadzono dla wszystkich 35 psów.

Najciekawszy wynik dotyczył zachowania zwierząt. W warunku stresowym psy dłużej kierowały uwagę na bodźce kontrolne niż na bodźce pobrane po wywołaniu stresu u właściciela. Różnica była istotna statystycznie i wyniosła p=0,032.

Podobny kierunek zaobserwowano podczas węszenia. Psy dłużej interesowały się zapachowo bodźcami kontrolnymi niż stresowymi, jednak w bezpośrednim porównaniu wynik wyniósł p=0,067, a więc nie przekroczył standardowego progu istotności statystycznej. W warunku relaksacyjnym podobnego wzorca nie stwierdzono.

Na pierwszy rzut oka taki wynik może zaskakiwać. Można byłoby oczekiwać, że to właśnie sygnały pobrane po wywołaniu stresu będą bardziej przyciągały uwagę psa. Autorzy zwracają jednak uwagę na istotne ograniczenie eksperymentu.

Okres kontrolny nie okazał się całkowicie neutralny pod względem fizjologicznym. U właścicieli jeszcze przed właściwym wywołaniem emocji występowało pewne pobudzenie związane z samą sytuacją eksperymentalną i wykonywaniem zadań.

W grupie stresowej tętno nie różniło się istotnie między okresem kontrolnym a okresem po wywołaniu stresu. Jednocześnie po stresującym zadaniu wyraźnie wzrosły wyniki wskazujące na bardziej negatywny nastrój.

Oznacza to, że bodźce kontrolne mogły zawierać niejednoznaczny zestaw informacji: organizm właściciela był już pobudzony, ale nie towarzyszyła temu jeszcze równie wyraźna zmiana nastroju.

Autorzy przypuszczają, że taka niespójność mogła skłaniać psy do dokładniejszego "sprawdzania" sytuacji. Mogło się to przejawiać dłuższym patrzeniem oraz tendencją do dłuższego węszenia.

To jednak jedna z możliwych interpretacji, a nie mechanizm bezpośrednio udowodniony w badaniu.

Tego eksperyment nie wykazał. Naukowcy analizowali zmienność rytmu serca psów, ale nie stwierdzili wyraźnego wpływu ani rodzaju bodźca, ani warunku eksperymentalnego na HRV zwierząt.

Nie zaobserwowano więc prostego schematu, w którym stres właściciela automatycznie powodowałby mierzalną reakcję fizjologiczną u psa.

Autorzy zwrócili również uwagę, że podczas prezentacji bodźców rzadko pojawiały się takie zachowania jak ziewanie, oblizywanie się czy otrząsanie ciała, które mogłyby wskazywać na silne pobudzenie.

Badacze sprawdzili także, czy fizjologia psa i właściciela wykazuje podobny wzorzec.

W analizie jednego z parametrów HRV, czyli SDNN, pojawiła się istotna interakcja pomiędzy warunkiem eksperymentalnym a rodzajem bodźca. Kiedy jednak osobno przeanalizowano warunek stresowy, silniejsza korelacja między psem a właścicielem dla bodźców stresowych osiągnęła p=0,053.

Oznacza to, że wynik był bardzo bliski standardowemu progowi istotności statystycznej, ale go nie przekroczył.

Można więc mówić o tendencji do silniejszego fizjologicznego dopasowania, a nie o jednoznacznym dowodzie synchronizacji między psem a człowiekiem.

W dodatkowej części badania ośmiu zdrowych dorosłych oceniało te same zestawy sygnałów. Nie stwierdzono różnic w ich emocjonalnej wartości pomiędzy warunkami. Pojawiły się natomiast pewne różnice w ocenianym poziomie pobudzenia.

Nie oznaczało to jednak, że ludzie potrafili po prostu rozpoznać, czy dany zestaw bodźców powstał przed czy po wywołaniu konkretnego stanu emocjonalnego.

To dodatkowo pokazuje, że prezentowane informacje były subtelne i nie dawały prostych, łatwych do odczytania wskazówek.

Badanie nie dowodzi, że pies zawsze wie, kiedy jego właściciel się stresuje. Pokazuje jednak, że psy mogą reagować na bardzo subtelne sygnały związane ze stanem emocjonalnym opiekuna, nawet jeśli nie są one oczywiste.

Nie wiadomo jednak, który kanał był najważniejszy. Badacze nie testowali osobno zapachu, obrazu i głosu. Nie można więc na podstawie tego eksperymentu powiedzieć, że pies "wyczuł stres w pocie" albo rozpoznał go wyłącznie po brzmieniu głosu.

Najważniejszym była niewielka liczba uczestników – eksperyment objął tylko 35 par pies–opiekun.

Drugim problemem był brak idealnie neutralnego punktu odniesienia. Już sam udział w eksperymencie i wykonywanie zadań powodowały u właścicieli pewne pobudzenie fizjologiczne.

Badacze prezentowali także obraz, głos i zapach jednocześnie. Nie można więc ustalić, który z tych elementów miał największy wpływ na zachowanie psów.

Nie wykazano ponadto wyraźnych zmian HRV samych zwierząt zależnych od prezentowanego bodźca.

Dlatego wyników nie należy traktować jako dowodu na to, że pies zawsze rozpoznaje ukrywany stres właściciela albo automatycznie przejmuje jego emocje.

Eksperyment pokazuje jednak, że psy mogą być wrażliwe na bardzo subtelne i niejednoznaczne sygnały pochodzące od swoich opiekunów. Nawet gdy człowiek nie zdradza zdenerwowania w oczywisty sposób, pies może reagować na cały zestaw informacji, które docierają do niego jednocześnie.

Źródło: Ikeda R. i wsp., "Dogs display context-dependent behavioral responses to subtle owner-derived multimodal stimuli", "Frontiers in Veterinary Science", 20 sierpnia 2026 r., vol. 13, DOI: 10.3389/fvets.2026.1916007.

Może Cię zainteresować: Jak rozpoznać agresję lękową u psa? Jakie są objawy agresji lękowej u psa i jak radzić sobie z problemem?