W tym artykule:
Dane z obroży GPS pokazują jednak coś ważniejszego niż sam rekord: wielkie drapieżniki potrzebują bezpiecznych przejść także poza rezerwatami
Jaguar pokonał ponad 2100 km. Co pokazał GPS?
Jaguar pokonał co najmniej 2122 km, ale liczba podana przez naukowców wymaga wyjaśnienia. Oznacza ona odległość w linii prostej między początkiem i końcem właściwej wędrówki. Rzeczywista trasa zwierzęcia była więc dłuższa, ponieważ Gaspar nie poruszał się po idealnie prostej linii.
Dorosły samiec ważył 92 kg. Naukowcy założyli mu obrożę GPS 11 listopada 2024 roku, a urządzenie zapisywało jego położenie co godzinę. Ostatni sygnał odebrano 27 listopada 2025 roku. W tym czasie zebrano ponad 5 tys. lokalizacji zwierzęcia.
Wcześniej Gaspar zajmował terytorium o powierzchni około 697 km kw. w pobliżu rzeki Araguaia. Później wyraźnie zmienił sposób poruszania się i ruszył na południowy zachód. Sama faza wędrówki trwała 381 dni, a jaguar przemieszczał się średnio o 9,76 km dziennie.
Nie przebiegł całej Amazonii
Historia Gaspara bywa przedstawiana jako wyprawa jaguara przez Amazonię. To jednak duże uproszczenie. Zwierzę rozpoczęło podróż w rejonie rzeki Araguaia, na pograniczu Amazonii i Cerrado, a następnie kierowało się w głąb Cerrado, czyli rozległej brazylijskiej sawanny.
Nie była to również krótka seria szybkich marszów. Naukowców zaskoczyła przede wszystkim długość i regularność wędrówki. Gaspar przez wiele miesięcy utrzymywał podobny kierunek, zamiast zatrzymać się po kilkudziesięciu lub kilkuset kilometrach. Autorzy badania uznali jego trasę za jedną z najdłuższych zarejestrowanych wędrówek przedstawiciela kotowatych żyjących w strefie neotropikalnej.
Opis przypadku ukazał się 16 czerwca 2026 roku w czasopiśmie naukowym "Ecology". Publikację zatytułowaną "A 2100-km jaguar journey redefines mobility and large-scale conservation priorities during large carnivore dispersal" przygotował Jon Morant wraz z dziewięciorgiem współautorów.
Dlaczego Gaspar opuścił swoje terytorium?
Naukowcy nie wiedzą, co dokładnie skłoniło jaguara do tak dalekiej podróży. W chwili rozpoczęcia wędrówki Gaspar miał około ośmiu lat, nie był więc młodym samcem, który dopiero szuka własnego terytorium. To odróżnia jego przypadek od typowych wędrówek młodych osobników opuszczających miejsce urodzenia.
Autorzy rozważają kilka możliwości. Dorosły samiec mógł stracić swoje terytorium na rzecz konkurenta, szukać partnerki albo reagować na zmiany w dostępności pożywienia i zakłócenia wywołane przez ludzi. Nie można jednak wskazać jednej potwierdzonej przyczyny, dlatego nie należy przedstawiać tej podróży jako celowej wyprawy do konkretnego miejsca.
Sposób poruszania się Gaspara sugerował raczej wykorzystywanie kolejnych dostępnych przejść. Jaguar konsekwentnie zmierzał na południowy zachód, ale prawdopodobnie na bieżąco dopasowywał trasę do napotkanego krajobrazu, zamiast od początku kierować się do wybranego celu.
Przechodził przez pola i pastwiska
Przed opuszczeniem swojego terytorium Gaspar częściej korzystał z lasów i naturalnej sawanny. Podczas dalszej wędrówki zaczął natomiast częściej pojawiać się na terenach zmienionych przez człowieka. Przemieszczał się między innymi przez pastwiska oraz obszary upraw ryżu i trzciny cukrowej, choć nadal większość czasu spędzał w naturalnej roślinności.
To właśnie ten fragment historii jest szczególnie ważny dla ochrony jaguarów. Samo wyznaczanie oddzielonych od siebie rezerwatów może nie wystarczyć zwierzętom zdolnym do przemieszczania się na tak duże odległości. Potrzebują one również połączonych fragmentów lasu, nadrzecznej roślinności i terenów rolniczych, przez które mogą przejść bez napotkania śmiertelnej bariery.
Na takich obszarach jaguarom grożą polowania, zatrucia, kolizje oraz odwet ze strony hodowców obawiających się o zwierzęta gospodarskie. Autorzy podkreślają więc znaczenie zabezpieczania stad, ograniczania konfliktów i zachowywania naturalnych fragmentów krajobrazu. Dopiero połączenie tych działań z ochroną rezerwatów może pozwolić jaguarom bezpiecznie przemieszczać się pomiędzy odległymi populacjami.
Gaspar jest tylko jednym osobnikiem, dlatego na podstawie jego historii nie można stwierdzić, że wszystkie jaguary odbywają podobne wędrówki. Jego trasa pokazała jednak, że możliwości tych zwierząt były prawdopodobnie niedoszacowane. Ochrona jaguara nie może kończyć się na granicy rezerwatu — bezpieczne muszą być również tereny, które łączą chronione obszary.
Artykuł powstał na podstawie informacji zawartych w publikacji naukowej opublikowanej w czasopiśmie "Ecology". Źródło zostało wskazane zgodnie z warunkami licencji Creative Commons CC BY 4.0.
