Dlaczego psy lubią głaskanie? To nie tylko kwestia pieszczot

Psy są zwierzętami społecznymi. Nie żyją dobrze w emocjonalnej izolacji. Kontakt z człowiekiem stał się dla wielu z nich ważną częścią codzienności. Dlatego delikatne głaskanie nie jest tylko "mizianiem". Może działać jak sygnał: jestem obok, nic złego się nie dzieje, możesz się rozluźnić.

Widać to szczególnie u psów, które same inicjują kontakt. Podchodzą, opierają głowę o kolano, wciskają nos pod dłoń albo wracają, gdy ręka przestaje je głaskać. To często prosty znak, że dotyk jest dla nich przyjemny i chcą go więcej.

Nie chodzi jednak wyłącznie o samą skórę i sierść. Dla psa znaczenie ma też osoba, która go dotyka. Głaskanie przez zaufanego opiekuna może być czymś zupełnie innym niż dotyk obcej osoby na ulicy.

Naukowcy od lat sprawdzają, co dzieje się w organizmach psów i ludzi podczas bliskiego kontaktu. Jednym z badań jest praca J.S.J. Odendaala i R.A. Meintjesa "Neurophysiological correlates of affiliative behaviour between humans and dogs" z 2003 roku. Badacze obserwowali fizjologiczne zmiany związane z przyjazną interakcją człowieka i psa.

W badaniach nad relacją człowiek–pies często pojawia się oksytocyna, nazywana potocznie hormonem więzi. Nie oznacza to, że każde pogłaskanie działa jak magiczny przycisk szczęścia. Pokazuje raczej, że czuły kontakt, znana osoba i spokojna interakcja mogą wzmacniać poczucie bliskości.

Podobny kierunek pokazało badanie Lindy Handlin i współautorów "Short-Term Interaction between Dogs and Their Owners: Effects on Oxytocin, Cortisol, Insulin and Heart Rate—An Exploratory Study". W eksperymencie właścicielki przez krótki czas głaskały, dotykały i mówiły do swoich labradorów. Badacze sprawdzali m.in. tętno oraz poziomy oksytocyny i kortyzolu u psów i ludzi.

To ważne, bo głaskanie nie jest tylko zachowaniem "dla człowieka". Dla wielu psów może być częścią relacji, która pomaga im poczuć się spokojniej i bezpieczniej.

Dla psa głaskanie często łączy się z całym pakietem pozytywnych skojarzeń. Opiekun mówi łagodnym głosem, zatrzymuje się, poświęca uwagę, czasem daje smakołyk, czasem zaprasza do wspólnego odpoczynku. Pies szybko uczy się, że taka sytuacja jest przyjemna.

Dotyk może też działać jak nagroda społeczna. Nie każdy pies wybierze głaskanie zamiast jedzenia, ale wiele psów bardzo ceni uwagę człowieka. Szczególnie wtedy, gdy relacja jest dobra, a pies nie czuje presji.

Dlatego głaskanie potrafi wzmacniać więź. Pies dostaje sygnał, że jest zauważony, a człowiek może lepiej wyczuć jego nastrój. To codzienny, prosty rytuał, który dla psa bywa równie ważny jak spacer czy wspólna zabawa.

Wiele psów lubi dotyk w miejscach, które nie są dla nich zbyt naruszające. Często dobrze odbierane są okolice klatki piersiowej, boków szyi, barków, grzbietu albo podbródka. Niektóre psy uwielbiają też delikatne drapanie przy nasadzie ogona, ale nie jest to reguła.

Dużo ostrożniej trzeba podchodzić do łap, ogona, pyska, uszu i brzucha. Człowiek często zakłada, że pies pokazujący brzuch prosi o głaskanie. Czasem tak jest, ale nie zawsze. U niektórych psów położenie się na plecach może oznaczać uległość, napięcie albo próbę uniknięcia konfliktu.

Najlepsza metoda jest prosta. Pogłaszcz psa przez kilka sekund i przestań. Jeśli wraca, podsuwa się, opiera o ciebie albo szuka dłoni, prawdopodobnie chce kontynuacji. Jeśli odchodzi, odwraca głowę, oblizuje nos, ziewa, sztywnieje albo chowa ogon, lepiej dać mu spokój.

To bardzo ważne. Nie wszystkie psy lubią głaskanie w każdej sytuacji. Niektóre mają złe doświadczenia, są lękliwe, chore, obolałe albo po prostu nie przepadają za dotykiem obcych osób. Pies może też lubić głaskanie wieczorem na kanapie, ale nie chcieć go na spacerze, przy jedzeniu albo w tłumie.

Dlatego nie warto unosić rękę nad głowę nieznanego psa. Dla człowieka to "tylko pogłaskanie", ale dla psa może to być gest zbyt szybki i zbyt nachalny. Lepiej zapytać opiekuna, pozwolić psu podejść i zobaczyć, czy sam szuka kontaktu.

Sygnały odmowy bywają subtelne. Pies nie zawsze od razu warczy. Czasem najpierw odwraca pysk, napina ciało, oblizuje się, ziewa, pokazuje białka oczu albo próbuje odejść. Jeśli człowiek tego nie zauważa, pies może poczuć, że musi powiedzieć "nie" mocniej.

Delikatny dotyk może pomóc psu się wyciszyć, zwłaszcza gdy zna opiekuna i czuje się bezpiecznie. Ciekawe wnioski przyniosło pilotażowe badanie Cristiny Mariti i współautorów dotyczące głaskania psa przed krótką rozłąką z właścicielem. Psy, które były wcześniej głaskane, dłużej wykazywały zachowania wskazujące na spokój podczas oczekiwania na powrót opiekuna.

Nie znaczy to jednak, że głaskanie rozwiąże każdy problem. Pies z silnym lękiem separacyjnym, bólem, nadpobudliwością albo agresją potrzebuje szerszego wsparcia. Dotyk może być jednym z narzędzi, ale nie zastąpi diagnostyki, pracy behawioralnej i spokojnej rutyny.

Psy lubią głaskanie. Dla czworonogów głaskanie często znaczy więcej niż zwykła pieszczota. To moment bliskości, uwagi i spokoju. Człowiek czasem robi to odruchowo, między jednym obowiązkiem a drugim, ale pies może odbierać ten gest jako prosty sygnał: jestem ważny, bezpieczny, mogę zaufać.

Nie każdy dotyk jest dla psa przyjemny tylko dlatego, że człowiek ma dobre intencje. Najważniejsze jest to, co pokazuje sam pies. Gdy wraca po więcej, rozluźnia ciało i sam podsuwa się pod rękę, zwykle prosi o kontynuację. Gdy odchodzi, zastyga albo odwraca głowę, nie trzeba go przekonywać, ale po prostu przestać.

Źródła:

• Odendaal J.S.J., Meintjes R.A., "Neurophysiological correlates of affiliative behaviour between humans and dogs", The Veterinary Journal, 2003.
• Handlin L. i wsp., "Short-Term Interaction between Dogs and Their Owners: Effects on Oxytocin, Cortisol, Insulin and Heart Rate—An Exploratory Study", Anthrozoös, 2011.
• Mariti C. i wsp., "Effects of petting before a brief separation from the owner on dog behavior and physiology: A pilot study", Journal of Veterinary Behavior, 2018.
• RSPCA, AKC