Rasy psów, które wciąż budzą kontrowersje. Weterynarze wskazują kilka powodów

Aktualizacja wpisu: 14 marca, 2026

Niektóre rasy psów od lat wywołują dyskusje wśród weterynarzy, behawiorystów i organizacji zajmujących się dobrostanem zwierząt. Część z nich jest krytykowana za problemy zdrowotne wynikające z kierunku hodowli. Inne regularnie wracają w debacie o bezpieczeństwie i przepisach dotyczących psów uznawanych za potencjalnie niebezpieczne. Choć nadal są popularne, coraz częściej pojawia się pytanie, czy obecne standardy hodowlane rzeczywiście służą zdrowiu i dobrostanowi zwierząt.

Rasy brachycefaliczne. Popularność, która ma swoją cenę

Jedną z najczęściej krytykowanych grup są dziś psy brachycefaliczne, czyli rasy o bardzo krótkiej kufie i spłaszczonej czaszce. Do tej grupy należą przede wszystkim mopsy, buldogi francuskie i buldogi angielskie. Ich charakterystyczny wygląd przez lata był uznawany za uroczy i wyjątkowy. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że taka budowa czaszki może wiązać się z poważnymi problemami zdrowotnymi.

Najczęściej mówi się o zespole obturacyjnym dróg oddechowych (BOAS). Choroba ta wynika z anatomicznego zwężenia dróg oddechowych – skrócona kufa, zwężone nozdrza oraz wydłużone podniebienie miękkie utrudniają przepływ powietrza. Psy dotknięte BOAS często oddychają głośno, szybciej się męczą i gorzej znoszą wysiłek czy wysoką temperaturę.

W badaniu „Characterisation of Brachycephalic Obstructive Airway Syndrome in French Bulldogs Using Whole-Body Barometric Plethysmography” (Liu i wsp., 2015) wykazano, że zmiany w budowie dróg oddechowych u buldogów francuskich mogą znacząco ograniczać przepływ powietrza podczas oddychania.

Z kolei analiza „Unravelling the health status of brachycephalic dogs in the UK using multivariable analysis” (O’Neill i wsp., 2020) pokazała, że psy brachycefaliczne częściej cierpią na problemy z oddychaniem, choroby oczu oraz schorzenia skóry niż psy o standardowej budowie czaszki.

Eksperci z Royal Veterinary College podkreślają, że objawy BOAS mogą występować u znacznej części populacji tych ras. Dlatego w ostatnich latach coraz częściej pojawia się pytanie, czy utrwalanie tak skrajnych cech anatomicznych w hodowli jest etyczne.

Jamnik. Długi tułów oznacza większe obciążenie kręgosłupa

Jamnik należy do najbardziej rozpoznawalnych ras psów na świecie. Jego charakterystyczny wydłużony tułów i krótkie kończyny są efektem selektywnej hodowli, która miała ułatwić pracę psa w norach. Czworonogi te wyglądają uroczo, jednak właśnie taka budowa ciała zwiększa ryzyko poważnych problemów z kręgosłupem. Najczęściej chodzi o chorobę krążków międzykręgowych (IVDD). Może prowadzić ona do silnego bólu, zaburzeń neurologicznych, a w skrajnych przypadkach nawet do paraliżu.

W projekcie badawczym DachsLife 2015 przeanalizowano dane ponad dwóch tysięcy jamników. Oszacowano, że około 15–20 procent psów tej rasy rozwija IVDD w ciągu życia. Oznacza to, że schorzenie to nie jest rzadkim przypadkiem, lecz realnym problemem zdrowotnym związanym z budową ciała tej rasy.

Z tego powodu jamnik coraz częściej pojawia się w dyskusji o zdrowiu ras o skrajnej budowie ciała. Część ekspertów zwraca uwagę, że bardzo wydłużony kręgosłup może zwiększać ryzyko problemów ortopedycznych. To prowadzi do pytań o kierunek dalszej hodowli tej rasy.

Owczarek niemiecki. Spór o linię grzbietu

Owczarek niemiecki od dziesięcioleci uchodzi za jedną z najbardziej wszechstronnych ras pracujących. Psy tej rasy wykorzystywane są w policji, ratownictwie i wojsku, a także jako psy przewodnicy. Jednocześnie od lat trwa dyskusja dotycząca kierunku hodowli, szczególnie w liniach wystawowych.

W części hodowli utrwaliła się bardziej opadająca linia grzbietu oraz silniejsza angulacja tylnych kończyn. Krytycy takiego standardu zwracają uwagę, że może on wpływać na sposób poruszania się psa oraz zwiększać obciążenie układu ruchu.

W badaniu „Different conformations of the German shepherd dog breed affect its posture and movement” (Humphries, Shaheen, Gómez Álvarez, 2020) naukowcy przeanalizowali ruch 60 owczarków niemieckich, wykorzystując system trójwymiarowej analizy ruchu oraz platformy mierzące nacisk łap na podłoże. Psy pogrupowano m.in. według nachylenia i krzywizny grzbietu.

Analiza pokazała, że większe nachylenie grzbietu – a nie sama jego krzywizna – wyraźnie wpływa na biomechanikę ruchu. Psy o bardziej opadającym grzbiecie stały z przednimi łapami bliżej siebie i podczas truchtu przenosiły większą siłę na kończyny przednie. Zaobserwowano także większą asymetrię w ruchach stawu kolanowego i skokowego.

Wyniki sugerują, że taka budowa ciała zmienia rozkład obciążeń kończyn i sposób poruszania się psa. To może zwiększać ryzyko problemów układu mięśniowo-szkieletowego. Autorzy podkreślają jednak, że potrzebne są dalsze badania, aby jednoznacznie ocenić wpływ tych różnic na zdrowie tej rasy.

Rasy objęte ograniczeniami w wielu krajach

Drugą grupę ras budzących kontrowersje stanowią psy, które w części państw podlegają ograniczeniom prawnym. Najczęściej chodzi o rasy o dużej sile fizycznej i silnym instynkcie obronnym.

• Fila Brasileiro (mastif brazylijski)

Fila Brasileiro to duży pies stróżujący wyhodowany w Brazylii. Rasa słynie z bardzo silnego instynktu terytorialnego oraz nieufności wobec obcych. W standardzie rasy opisuje się cechę zwaną ojeriza, czyli naturalną niechęć do nieznajomych. Ze względu na tę cechę oraz ogromną siłę fizyczną w wielu krajach obowiązują ograniczenia dotyczące hodowli lub posiadania tych psów.

• Dogo Argentino

Dogo Argentino powstał w Argentynie jako pies myśliwski przeznaczony do polowania na dużą zwierzynę, w tym dziki i pumy. Jest rasą bardzo silną, wytrzymałą i obdarzoną silnym instynktem łowieckim. Odpowiednio prowadzony i socjalizowany pies tej rasy może być stabilnym oraz lojalnym towarzyszem. Ze względu jednak na dużą siłę fizyczną i potencjał tej rasy w niektórych krajach wprowadzono ograniczenia dotyczące jej posiadania.

• Japanese Tosa / Tosa Inu

Japanese Tosa znana jest również jako Tosa Inu. Rasa została wyhodowana w Japonii w XIX wieku jako pies przeznaczony do walk psów. Te miały charakter widowiskowy i były traktowane podobnie jak sumo. Psy tej rasy są duże, bardzo silne i mają wysoki próg pobudzenia. Mogą osiągać wagę nawet 60–90 kilogramów, co czyni je jednymi z największych psów typu molos. W wielu krajach znajdują się na listach ras objętych ograniczeniami prawnymi.

• Pies z Majorki (Ca de Bou)

Ca de Bou, znany także jako Perro de Presa Mallorquin, pochodzi z Balearów. Historycznie był używany jako pies stróżujący i w walkach zwierząt. Dziś jest przede wszystkim psem obronnym i towarzyszącym. Jednak jego siła, nieufność wobec obcych oraz instynkt terytorialny sprawiają, że rasa ta wymaga doświadczonego opiekuna i odpowiedniego szkolenia.

• Owczarek kaukaski

Owczarek kaukaski należy do największych ras psów pasterskich na świecie. Został wyhodowany do ochrony stad przed drapieżnikami, w tym wilkami i niedźwiedziami. Rasa słynie z ogromnej siły fizycznej oraz silnego instynktu obronnego. Psy te są niezwykle lojalne wobec właściciela. Jednocześnie zachowują się bardzo terytorialnie. Często podkreśla się, że nie jest to rasa odpowiednia dla niedoświadczonych opiekunów.

Dlaczego te rasy psów wciąż budzą tyle emocji

Debata o najbardziej kontrowersyjnych rasach psów pokazuje, że źródłem problemu rzadko są same zwierzęta. Znacznie częściej chodzi o decyzje podejmowane przez ludzi – sposób prowadzenia hodowli, selekcję cech wyglądu czy odpowiedzialność właścicieli. To właśnie te czynniki sprawiają, że niektóre rasy regularnie wracają w dyskusjach ekspertów. Hodowla psów powinna koncentrować się przede wszystkim na zdrowiu, stabilnym temperamencie i dobrostanie zwierząt. Wyznacznikiem nie powinny być skrajne cechy wyglądu ani chwilowa moda.

Źródła

• Liu N-C. et al. (2015) Characterisation of Brachycephalic Obstructive Airway Syndrome in French Bulldogs Using Whole-Body Barometric Plethysmography, PLOS ONE.
• O’Neill D.G. et al. (2020) Unravelling the health status of brachycephalic dogs in the UK using multivariable analysis, Scientific Reports.
• Humphries A., Shaheen A.F., Gómez Álvarez C.B. (2020) Different conformations of the German shepherd dog breed affect its posture and movement, Scientific Reports.
• Packer R. et al. (2015) DachsLife 2015: an investigation of lifestyle associations with the risk of intervertebral disc disease in Dachshunds.
• Royal Veterinary College – badania dotyczące zdrowia ras brachycefalicznych.