Psy też mają grupy krwi. Mało kto o tym wie, a w nagłym wypadku może to uratować życie

U psów nie działa ludzki system A, B, AB i 0. Ich grupy krwi są opisywane inaczej, najczęściej przez tzw. antygeny DEA, czyli Dog Erythrocyte Antigen. U psów opisuje się ponad 12 grup krwi, a za jedną z najważniejszych w praktyce uznaje się DEA 1.1, bo ma duże znaczenie przy transfuzjach.

Tak. Grupa krwi psa zależy od obecności lub braku określonych antygenów na powierzchni czerwonych krwinek. To brzmi skomplikowanie, ale można ująć to prościej: organizm psa rozpoznaje własne krwinki jako "swoje". Jeśli podczas transfuzji dostanie krew niezgodną, układ odpornościowy może potraktować ją jak zagrożenie.

Najczęściej mówi się o układzie DEA. W różnych źródłach pojawiają się m.in. oznaczenia DEA 1, DEA 1.1, DEA 1.2, DEA 3, DEA 4, DEA 5, DEA 7, a także rzadsze antygeny, takie jak Dal czy Kai. Dla opiekuna najważniejsza informacja jest jednak prostsza: pies może być DEA 1 dodatni albo DEA 1 ujemny. To właśnie ten podział często sprawdza się przed transfuzją.

Największe znaczenie ma przy transfuzji. Pies może potrzebować krwi po wypadku komunikacyjnym, dużej operacji, krwotoku, ciężkiej anemii, zatruciu trutką na gryzonie albo chorobie, w której organizm niszczy własne czerwone krwinki.

Pierwsza transfuzja u psa bywa mniej ryzykowna niż u kota, ponieważ psy zwykle nie mają tak silnych naturalnych przeciwciał przeciwko obcym grupom krwi. To jednak nie znaczy, że można lekceważyć zgodność. Jeśli pies DEA 1.1 ujemny dostanie krew DEA 1.1 dodatnią, może wytworzyć przeciwciała. Przy kolejnej transfuzji taka niezgodność może już doprowadzić do szybkiego niszczenia czerwonych krwinek.

Dlatego w lecznicach przed transfuzją wykonuje się typowanie krwi. W wielu sytuacjach także próbę krzyżową, czyli badanie zgodności krwi dawcy i biorcy.

W uproszczeniu za szczególnie cennych dawców uznaje się psy DEA 1 ujemne. Ich krew może być użyta w nagłych sytuacjach u wielu psów, dlatego banki krwi często szczególnie poszukują właśnie takich dawców. Zapotrzebowanie na tę krew jest wysokie, bo może być podana psu w nagłym wypadku.

Nie oznacza to jednak, że każda transfuzja jest tak prosta jak "dajmy krew od psa ujemnego". W praktyce lekarz bierze pod uwagę stan pacjenta, historię wcześniejszych transfuzji, wynik testu krwi i dostępność preparatów. Przy kolejnych transfuzjach zgodność staje się jeszcze ważniejsza.

Nie da się ocenić grupy krwi psa po wyglądzie. Nie wystarczy rasa, umaszczenie ani wielkość. Można jednak wskazać rasy, u których częściej spotyka się typ DEA 1 negative.

Wśród ras, częściej mających ujemny typ krwi, wymienia się m.in. greyhoundy, boksery, owczarki niemieckie, dobermany, border collie, airedale terriery, basset houndy, staffordshire bull terriery, wyżły weimarskie i saluki. To nie jest jednak gwarancja. Każdego psa trzeba osobno przebadać.

To ważne zwłaszcza dla opiekunów dużych, zdrowych psów. Taki pies, jeśli ma odpowiedni temperament i spełnia warunki zdrowotne, może kiedyś zostać dawcą krwi.

Czy każdy pies może oddać krew?

Pies-dawca musi być zdrowy, spokojny i odpowiednio duży. Czworonóg powinien m.in. ważyć ponad 25 kg, być w wieku od 1 do 8 lat, mieć dobry temperament, nie przyjmować leków i być zdrowy. Dobrostan psa jest najważniejszy. Zwierzę lękliwe, bardzo nerwowe albo źle znoszące wizyty u weterynarza nie powinno być narażane na stres związany z donacją.

W Polsce szczegółowe zasady mogą zależeć od konkretnej lecznicy, kliniki lub banku krwi. Zwykle jednak chodzi o podobne kryteria: pies musi być zdrowy, przebadany, odpowiednio duży, zabezpieczony przeciw pasożytom i spokojny podczas procedury.

Mały pies ma grupę krwi tak samo jak duży. Różnica polega na tym, że małe psy zwykle nie nadają się na dawców, bo mają zbyt małą masę ciała. Dla nich znajomość grupy krwi może być jednak bardzo ważna, jeśli same kiedyś będą potrzebować transfuzji.

U małego psa nawet niewielka utrata krwi może szybciej stać się poważnym problemem. Dlatego przy urazach, krwawieniu, bladości dziąseł, osłabieniu, omdleniu albo nagłym pogorszeniu stanu nie warto czekać i obserwować zwierzęcia "do rana".

Transfuzja krwi u psa nie jest codzienną procedurą, ale w niektórych sytuacjach ratuje życie. Może być potrzebna m.in. przy:

• poważnym wypadku i dużej utracie krwi,
• silnym krwotoku wewnętrznym lub zewnętrznym,
• ciężkiej anemii,
• chorobach autoimmunologicznych niszczących czerwone krwinki,
• zatruciu trutką na gryzonie,
• zaburzeniach krzepnięcia,
• poważnych operacjach,
• niektórych chorobach nowotworowych,
• chorobach odkleszczowych przebiegających z anemią.

Transfuzje mogą być potrzebne m.in. przy ciężkim krwawieniu, nagłym niszczeniu czerwonych krwinek, anemii oraz zaburzeniach krzepnięcia.

W przypadku zdrowego psa nie jest to badanie, które każdy opiekun musi wykonywać od razu. Warto jednak zapytać o nie lekarza weterynarii, zwłaszcza jeśli pies jest duży, zdrowy i mógłby zostać dawcą krwi. Typowanie krwi może mieć znaczenie także przed poważniejszą operacją lub u psów przewlekle chorych, u których w przyszłości może pojawić się ryzyko transfuzji.

Można zapytać lekarza weterynarii, czy typowanie krwi jest dostępne w danej lecznicy i czy w przypadku konkretnego psa ma sens. Jeśli pies już kiedyś miał transfuzję, taka informacja powinna znaleźć się w dokumentacji medycznej.

Nie trzeba znać wszystkich symboli DEA, żeby dobrze zadbać o psa. Warto jednak zapamiętać kilka rzeczy:

• psy mają własne grupy krwi, inne niż ludzie,
• najczęściej mówi się o typie DEA 1 dodatnim lub ujemnym,
• niezgodna krew może być niebezpieczna, zwłaszcza przy kolejnych transfuzjach,
• psy DEA 1 ujemne są szczególnie cenne jako dawcy,
• nie każdy pies może oddać krew,
• o transfuzji, zgodności i dawcy zawsze decyduje lekarz weterynarii.

Grupa krwi psa to temat, o którym rzadko myśli się na co dzień. I dobrze — większość opiekunów nigdy nie będzie musiała korzystać z tej wiedzy w praktyce. Ale w nagłym wypadku kilka minut może mieć ogromne znaczenie. Dlatego warto wiedzieć, że psia krew też ma swoje typy, a dobrze dobrany dawca może uratować życie innemu psu.

Disclaimer

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii. Jeśli pies miał wypadek, krwawi, jest osłabiony, ma blade dziąsła, traci przytomność albo nagle gorzej się czuje, trzeba pilnie skontaktować się z weterynarzem lub całodobową kliniką.

Źródła: Merck Veterinary Manual, Pet Blood Bank UK