Salmonella u psa. Objawy łatwo pomylić ze zwykłą biegunką

Wiele zwierząt nie choruje mimo kontaktu z salmonellą, ale może rozsiewać bakterie z kałem i śliną. U zwierząt, które chorują, mogą pojawić się wymioty, biegunka, także krwista, gorączka, brak apetytu i spadek aktywności.

Zakażenie salmonellą u czworonoga może być groźne zarówno dla niego, jak i dla domowników. Tym samym warto wiedzieć, jak je rozpoznać, co je powoduje i jak zapobiegać.

Salmonelloza u psów nie jest powszechna. Częstość występowania jest wyższa u szczeniąt i populacji hodowlanych. Niestety psy również mogą zarazić się salmonellą, a częstość jej występowania jest znacznie wyższa wśród psów karmionych surową dietą. Najczęściej dochodzi do tego poprzez spożycie surowego mięsa, surowych jaj, nieświeżej karmy lub kontakt z zakażonymi odchodami. Bakteria może występować również w środowisku – w kałużach, na trawie czy w odpadkach na spacerze. Psy mają silniejszy układ pokarmowy niż ludzie, ale nie są całkowicie odporne na salmonellę. Co ważne, pies może być także nosicielem salmonelli – nie mieć żadnych objawów, ale wydalać bakterie z kałem, zarażając ludzi i inne zwierzęta.

Surowe mięso w diecie psa bywa przedstawiane jako bardziej „naturalne”, ale pod względem bezpieczeństwa wymaga dużej ostrożności. Salmonelli nie widać i nie czuć. Mięso może wyglądać świeżo, pachnieć normalnie i nadal być źródłem bakterii.

Pokazują to dane FDA. W dwuletnim badaniu karm dla zwierząt sprawdzono ponad 1000 próbek. W drugim roku uwzględniono 196 próbek komercyjnych surowych karm dla psów i kotów. Salmonellę wykryto w 15 z 196 próbek, a Listeria monocytogenes w 32 z 196 próbek. Dla porównania w badanych suchych karmach dla psów Salmonelli nie wykryto w żadnej ze 120 próbek, a w suchych karmach dla kotów wykryto ją w 1 ze 120 próbek.

Te liczby nie oznaczają, że każdy pies karmiony surowym mięsem zachoruje. Pokazują jednak, że ryzyko nie jest wyłącznie teoretyczne. Problem dotyczy nie tylko psa, ale też ludzi, którzy przygotowują posiłek, myją miskę, sprzątają po zwierzęciu albo mają kontakt z jego śliną i kałem.

Bakterie mogą trafić na blat, deskę do krojenia, ręce, lodówkę, podłogę, miskę, a nawet sierść wokół pyska psa. Dlatego przy surowej diecie nie wystarczy samo „dobre mięso”. Liczy się też przechowywanie, rozmrażanie, szybkie sprzątanie resztek i dokładne mycie powierzchni.

Warto pamiętać, że mrożenie nie działa tak jak gotowanie. Może ograniczać część drobnoustrojów, ale nie sterylizuje mięsa. Podobnie suszenie mrozem i odwodnienie nie powinny być traktowane jako pełne zabezpieczenie przed bakteriami.

Szczególną ostrożność trzeba zachować, jeśli w domu są małe dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży albo osoby z obniżoną odpornością. Większą ostrożność warto też zachować przy szczeniętach, psach starszych, przewlekle chorych i zwierzętach z problemami jelitowymi.

Jeśli pies je surowe mięso, po każdym przygotowaniu posiłku trzeba dokładnie umyć ręce, blat i akcesoria. Miskę najlepiej myć od razu po jedzeniu. Resztek nie należy zostawiać na później, szczególnie latem. Dobrze też nie pozwalać psu lizać twarzy, zwłaszcza bezpośrednio po posiłku.

To nie jest powód do paniki, ale do rozsądku. Surowa dieta oznacza mniejszy margines błędu, dlatego najlepiej omówić ją z weterynarzem lub dietetykiem weterynaryjnym. Szczególnie wtedy, gdy pies często ma biegunkę, choruje przewlekle albo w domu mieszkają osoby bardziej narażone na zakażenia.

Psy mogą zarazić się Salmonellą zarówno przez skażoną żywność, jak i kontakt z bakteriami obecnymi w środowisku. Wystarczy, że pies zje resztki z kosza, surowe mięso z niewiadomego źródła, odchody innego zwierzęcia lub wypije wodę z kałuży. Możliwe jest też zakażenie pośrednie – np. przez brudne miski, ręce opiekuna czy kontakt z nosicielem. To dlatego tak ważne jest dbanie o higienę i unikanie przypadkowego dokarmiania psa czymkolwiek „z ulicy”.

Zatrucie salmonellą u psa objawia się najczęściej nagłą biegunką i wymiotami, często pojawiają się też dreszcze, gorączka i niechęć do jedzenia. Zwierzak może być ospały, unikać ruchu, dużo leżeć, pić wodę w nadmiarze lub wręcz przeciwnie – odmawiać picia, co szybko prowadzi do odwodnienia. Kał może mieć nieprzyjemny zapach, być śluzowaty lub z domieszką krwi. W skrajnych przypadkach dochodzi do zaburzeń neurologicznych lub sepsy.

Objawy salmonellozy u psa często przypominają zwykłe zatrucie pokarmowe, dlatego łatwo je zbagatelizować. Mogą być bardzo zróżnicowane – od łagodnych po ciężkie, zależnie od wieku, odporności i ogólnego stanu zdrowia zwierzęcia. Najczęstsze objawy dotyczą przewodu pokarmowego, ale nie każdy pies choruje tak samo. U jednego będzie to kilka luźniejszych stolców, u drugiego gwałtowna biegunka z wymiotami i wyraźnym osłabieniem. Niepokoić powinny zwłaszcza:

• biegunka (często wodnista z domieszką krwi),
• ból brzucha (pies może skomleć przy dotyku lub kulić się),
• wymioty,
• brak apetytu, 
• jadłowstręt,
• osłabienie i niechęć do ruchu,
• utrata masy ciała,
• wysoka temperatura ciała (40-41,5 stopnia),
• zmniejszona aktywność fizyczna,
• odwodnienie.
• pogorszenie kondycji i chwiejny chód,
• pogorszenie stanu u szczeniaka lub psa seniora

U szczeniąt i psów starszych choroba może przebiegać gwałtownie, a bez leczenia prowadzić do poważnych powikłań, a nawet śmierci. Małe szczenięta mogą zapaść w śpiączkę. Możliwe jest uszkodzenie stawów i mózgu. W przypadku poważnych uszkodzeń śmierć zwierzaka następuje drugiego dnia. U szczeniąt, starszych psów i tych z obniżoną odpornością choroba może przebiegać znacznie ciężej i prowadzić do powikłań, takich jak sepsa czy zapalenie jelit.

Przebieg salmonellozy u psa zależy od ogólnego stanu zdrowia i odporności organizmu. Objawy mogą utrzymywać się od kilku dni do nawet dwóch tygodni. Wydalanie Salmonelli z kałem może trwać nawet przez okres co najmniej 6 tygodni! Zakażone zwierzęta nie powinny być wyprowadzane na spacer w miejscach publicznych przez co najmniej miesiąc po ustąpieniu biegunki. U większości psów infekcja mija samoistnie, ale wymaga odpowiedniego leczenia objawowego i opieki. Zlekceważenie choroby może prowadzić do odwodnienia i zagrożenia życia.

Diagnostyka sallmonelli u psów opiera się przede wszystkim na badaniu kału. Weterynarz zleca tzw. posiew bakteriologiczny, który pozwala wykryć obecność bakterii Salmonella w próbce. Badanie to nie tylko potwierdza zakażenie, ale również wskazuje, z jakim szczepem mamy do czynienia i na jakie antybiotyki jest on wrażliwy – co jest kluczowe w przypadku ciężkiego przebiegu choroby.

Czasem, jeśli pies ma silne objawy i szybko się pogarsza, weterynarz może od razu wdrożyć leczenie objawowe, zanim nadejdą wyniki. W trudniejszych przypadkach, szczególnie gdy podejrzewa się uogólnione zakażenie, lekarz może też zlecić dodatkowe badania: morfologię krwi, poziom elektrolitów, CRP (marker stanu zapalnego), a w przypadku odwodnienia – badania biochemiczne oceniające pracę nerek i wątroby.

Warto dodać, że nie każdy pies z Salmonellą będzie miał pozytywny wynik za pierwszym razem – bakterie nie zawsze są obecne w każdej próbce kału. Dlatego czasem konieczne jest powtórzenie badania, zwłaszcza jeśli objawy nie ustępują mimo leczenia. Diagnoza opiera się więc nie tylko na wynikach laboratoryjnych, ale także na wywiadzie, objawach klinicznych i obserwacji zachowania psa.

Zoonoza – czyli choroba przenoszona ze zwierząt na ludzi – to w przypadku salmonelli realne zagrożenie. Największe ryzyko zakażenia dotyczy dzieci, seniorów i osób z osłabionym układem odpornościowym. Do zakażenia może dojść np. podczas sprzątania po psie, kontaktu z jego sierścią lub miską, a także przez kontakt z jego odchodami. Dlatego ważne jest, by myć ręce po każdym kontakcie z psem, zwłaszcza jeśli zwierzak ma objawy chorobowe lub jest leczony z powodu infekcji.

Nie chodzi jednak o to, żeby bać się kontaktu ze swoim psem. Chodzi o rozsądną higienę, szczególnie wtedy, gdy zwierzę ma biegunkę, je surową dietę albo weterynarz podejrzewa zakażenie bakteryjne.

Po sprzątaniu kupy trzeba dokładnie umyć ręce. Miskę najlepiej myć osobno, a miejsca zabrudzone kałem od razu czyścić. W czasie biegunki lepiej nie pozwalać psu lizać twarzy i rąk. To szczególnie ważne w domach, w których mieszkają dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży lub osoby chorujące przewlekle.

Jeśli podejrzewasz u psa salmonellozę, skontaktuj się z weterynarzem. Nie próbuj leczyć psa na własną rękę, zwłaszcza jeśli objawy się nasilają lub trwają kilka dni.

Leczenie salmonellozy u psa zależy od nasilenia objawów, wieku, stanu odporności oraz ogólnego stanu zdrowia zwierzęcia. W większości przypadków salmonella u psa ma postać łagodną i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, jednak niekiedy przebieg choroby może być ostry, a nawet zagrażający życiu – szczególnie u szczeniąt, psów starszych lub z obniżoną odpornością.

Najważniejsze w leczeniu salmonellozy jest nawadnianie organizmu, ponieważ biegunka i wymioty szybko prowadzą do odwodnienia. U lżej chorych psów wystarczy podawanie wody oraz doustnych preparatów nawadniających zawierających elektrolity. W przypadkach cięższych konieczne może być leczenie dożylne z użyciem kroplówek w warunkach ambulatoryjnych lub szpitalnych.

Zaleca się również przejście na lekkostrawną dietę weterynaryjną, opartą na gotowanym kurczaku, ryżu, marchewce lub specjalną karmę typu gastrointestinal. Taka dieta odciąża jelita i wspomaga regenerację układu pokarmowego.

Zgodnie z wytycznymi American Veterinary Medical Association (AVMA) oraz Centers for Disease Control and Prevention (CDC), rutynowe stosowanie antybiotyków w leczeniu salmonellozy u psów nie jest zalecane w łagodnych przypadkach, ponieważ może prowadzić do dłuższego nosicielstwa bakterii i narastania oporności.

Antybiotyki stosuje się wyłącznie w uzasadnionych przypadkach – przy ciężkim przebiegu choroby, u pacjentów z osłabionym układem immunologicznym lub przy wystąpieniu objawów ogólnych (np. gorączki, posocznicy). Najczęściej używane antybiotyki to fluorochinolony (np. enrofloksacyna) lub aminopenicyliny (np. amoksycylina z kwasem klawulanowym) – zawsze na podstawie wyniku posiewu i antybiogramu.

Dodatkowo weterynarze mogą zalecić:

• probiotyki weterynaryjne, wspierające równowagę mikrobioty jelitowej
• leki przeciwzapalne i osłonowe, łagodzące podrażnienie jelit
• preparaty wzmacniające odporność, jeśli pies ma tendencję do nawrotów infekcji

Podczas leczenia pies powinien być izolowany od dzieci, osób starszych i innych zwierząt, ponieważ może wydalać bakterie z kałem nawet do kilku tygodni po ustąpieniu objawów. Ręce należy myć po każdym kontakcie z psem, jego miską czy kuwetą. Wszystkie akcesoria, które miały kontakt z odchodami, należy regularnie dezynfekować.

U zdrowych, dorosłych psów o silnej odporności infekcja salmonellą może ustąpić samoistnie w ciągu kilku dni. Taki pies może mieć łagodne objawy lub przejść zakażenie bezobjawowo, będąc jednocześnie nosicielem i źródłem zakażenia dla innych. Mimo to nie warto ryzykować – jeśli zauważysz objawy, najlepiej skonsultuj się z weterynarzem, ponieważ niewłaściwe leczenie lub jego brak może prowadzić do odwodnienia lub wtórnych infekcji.

Najlepszym sposobem, by chronić psa (i siebie), jest profilaktyka:

• unikaj podawania surowego mięsa, zwłaszcza z niepewnego źródła
• nie zostawiaj miski z karmą na słońcu
• nie pozwalaj psu jeść odpadków, resztek jedzenia z ulicy czy pić z kałuż
• regularnie myj miski, zabawki i legowisko psa
• sprzątaj odchody i myj ręce po każdym spacerze

Jeśli karmisz psa dietą BARF (surowa dieta oparta na mięsie), koniecznie skonsultuj się z weterynarzem i stosuj rygorystyczne zasady higieny – Salmonella w surowym mięsie to realne ryzyko.

Salmonella u psa to zagrożenie, które warto znać i rozumieć. Może przebiegać łagodnie, ale może też prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych – zarówno u psa, jak i u człowieka. Objawy często przypominają zwykłe zatrucie, dlatego warto być czujnym i szybko reagować. Leczenie pod okiem weterynarza oraz profilaktyka to klucz do zdrowia pupila i bezpieczeństwa domowników.

Źródła:

FDA — Raw Pet Food Diets can be Dangerous to You and Your Pet, CDC — About Pet Food Safety, FDA — Get the Facts about Salmonella, Merck Veterinary Manual — Salmonellosis in Animals, Raw diets for dogs and cats: a review — Journal of Small Animal Practice / PMC

Stages Of Salmonella In Dogs – Vet Explains Pets